پهنهبندی خطر زمینلرزه به روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و منطق فازی (منطقه موردمطالعه: استان خراسان جنوبی)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تکتونیک، دانشگاه بیرجند
2 استادیار، دانشگاه بیرجند
3 استاد، دانشگاه بیرجند
4 کارشناس ارشد تکتونیک، دانشگاه بیرجند
doi
10.22077/jt.2016.792چکیده
استان خراسان جنوبی در خاور ایران و در بخش شمالی زمیندرز سیستان قرار دارد. عملکرد گسلهای فعال و بروز زمینلرزههای مختلف با بزرگی بالا نشان از پتانسیل بالای لرزهخیزی این استان دارد. پهنهبندی خطر زمینلرزه با استفاده از پارامترهای گشتاور لرزهای، همشتاب لرزهای، همشدت لرزهای، فاصله از گسل و شکستگی، عمق آبرفت و نقشه فرسایش استان انجام شد. نقشههای پهنهبندی نشان داد که بیش از یکسوم استان (40 %، مساحتی معادل 60 Km2 ) در کلاس خطر خیلی زیاد تا زیاد، 16 % (26.3 Km2) در کلاس خطر متوسط و 6/40% (61 Km2) در کلاس خطر کم تا خیلی کم قرار دارد. نتیجه بررسیهای نقشههای پهنهبندی نشان میدهد بیشترین خطر ناشی از بروز زمینلرزه در ارتباط با شهرهای در حریم گسل اردکول (شهر حاجیآباد)، دشتبیاض (نیمبلوک، قائن)، بخش شرقی درونه (فردوس، طبس)، گیو(بیرجند)، سده (سده، آرینشهر)، نایبند(طبس، خور)، فردوس(فردوس، سرایان)، اسفندیار(بشرویه) و سپس گسل شاهآباد(سربیشه، درمیان، اسدیه)، سهلآباد (درمیان، اسدیه)، آبگرم(گزیک)، پورنگ(سربیشه، درمیان، گزیک)، نوزاد(سربیشه، درمیان، اسدیه)، کلمرد (طبس، خور) و گسل جنوب بیرجند(بیرجند) قرار دارد. از مقایسه بین دو روش AHP و منطق فازی میتوان دریافت که نقشه پهنهبندی تهیهشده به روش فازی همخوانی بهتری با واقعیت موقعیت زمینلرزههای رخداده و مکان گسلهای فعال منطقه دارد و در این میان در بین عملگرهای فازی، عملگرهای OR (اجتماع)، Product (ضرب جبری) و Sum (جمع جبری) فازی بیشترین تطبیق را با واقعیت داشتند که در بین آنها عملگر OR (اجتماع) بهترین تطبیق را دارد.