فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میزان و کیفیت اسانس استخراج شده از گیاه به­ شدت تحت تأثیر شرایط استخراج قرار دارد و لذا بهینه­ سازی شرایط استخراج می­ تواند ما را در دست­یابی به بیش­ ترین و با کیفیت­ ترین اسانس کمک نماید. مرزه سهندی (Satureja sahendica Bornm.) از گیاهان دارویی اندمیک ایران است که به دلیل میزان بالای اسانس و نیز محتوای تیمول بالا در اسانس، از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش، تأثیر اندازه قطعات گیاهی (سایز مش­های 12، 18 و 35) و نسبت ماده گیاهی به آب (1 به 5، 1 به 10 و 1 به 15) بر میزان و ترکیبات تشکیل­ دهنده اسانس گیاه مذکور ارزیابی گردید. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب با کلونجر و آنالیز اسانس­ ها با دستگاه­ های GC/MS و GC/FID انجام گرفت. نتایج نشان داد که با کاهش اندازه قطعات گیاهی، میزان اسانس به ­طور معنی­ داری کاهش یافت. مطلوب­ ترین نسبت ماده گیاهی به آب برای حصول اسانس بیش­تر، بسته به اندازه قطعات گیاهی متفاوت بود. بیش­ ترین میزان اسانس (2/15 درصد حجمی/وزنی) از مواد گیاهی با سایز مش 12 و نسبت 1 به 15 مواد گیاهی به آب به­ دست آمد. تعداد، انواع و میزان ترکیبات تشکیل­ دهنده اسانس به ­شدت تحت تأثیر تیمارهای اعمال­ شده قرار گرفتند. بیش­ ترین میزان تیمول (81/79 درصد) به ­عنوان مهم­ ترین ترکیب اسانس مرزه سهندی، از نمونه­ های با سایز مش 35 و نسبت 1 به 10 ماده گیاهی به آب، به­ دست آمد. انتخاب مناسب ترین شرایط استخراج، بسته به هدف و ترکیب شیمیایی مورد نظر اسانس، می­ تواند متفاوت باشد.