فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهدف و پیشینه: صنعت ساخت‌وساز دهه‌هاست با چالش‌هایی در حفظ سطوح بالای بهره‌وری، که عاملی حیاتی در رشد اقتصادی است و بر عملکرد و رقابت‌پذیری این حوزه در مقایسه با سایر صنایع تأثیر می‌گذارد، روبه‌روست و با ویژگی‌هایی مانند پیچیدگی، فقدان یکپارچگی زنجیرۀ تأمین، و وابستگی به روش‌های متداول مشخص می‌شود. پیاده‌سازی سیستماتیک اصول تولید، مانند پیش‌ساختگی، استانداردسازی، و اتوماسیون، راه حلی پیشنهادی است برای مشکل صنعتی‌سازی ساخت‌وساز. بااین‌حال، موانعی مانند هزینه‌های پیاده‌سازی در مسیر استفاده از سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی، توسعۀ این راه حل را کند کرده است. سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی اغلب با مفاهیم و اصطلاحاتی مانند احداث برون‌کارگاهی، احداث پیش‌ساخته، و احداث پودمان یک‌بُعدی، دوبُعدی، و سه‌بُعدی شناخته می‌شوند که به‌طور متناقض استفاده می‌شوند و نیاز به چارچوبی شفاف‌تر بر اساس این مشخصه‌ها و تأثیر آنها بر عملکرد پروژه احساس می‌شود. این مطالعه به بررسی پیامدهای زمان ـ هزینۀ مرتبط با سیستم‌های ساخت‌وساز، که نمایانگر سطوح متفاوتی از صنعتی‌سازی هستند، اختصاص دارد. در پژوهش حاضر هدف اصلی، توسعۀ یک معیار تصمیم‌گیری قوی برای پشتیبانی از انتخاب و به‌کارگیری این سیستم‌ها در بستر پروژه‌های ساختمانی است.مواد و روش‌ها: در این مطالعه ابتدا با استخراج تعاریف مفاهیم کلیدی ساخت‌وساز صنعتی (احداث برون‌کارگاهی، احداث پیش‌ساخته، و احداث پودمان یک‌بُعدی، دوبُعدی، و سه‌بُعدی) و ایجاد تمایز دقیق این مفاهیم از ادبیات، چارچوبی مبتنی بر این مشخصه‌ها و نه سیستم‌های مجزا، ایجاد می‌شود. در مرحلۀ بعد، با بررسی تفاوت‌های بین سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی و متداول در ادبیات، فهرستی از متغیرهای مؤثر بر مبادلۀ زمان ـ هزینۀ پروژه‌های ساختمانی که تحت تأثیر تغییر در سیستم ساخت‌وساز قرار می‌گیرند، تعریف می‌شود. سپس، با تحلیل مکانیسم تأثیر این متغیرها بر مبادلۀ زمان ـ هزینۀ پروژه، با توجه به مشخصه‌های صنعتی‌سازی یادشده، در یک شبکۀ علّیت، متغیرهای بنیادی مسئله شناسایی می‌شوند.نتایج و جمع‌بندی: نتایج نشان می‌دهند که بهبود بهره‌وری مهم‌ترین مزیت سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی در تأثیر بر مبادلۀ زمان ـ هزینۀ پروژه‌های ساختمانی برجسته است. بر اساس این نتیجه‌محوری و رابطۀ بین هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم پروژه با زمان تکمیل پروژه، رویکردی برای مقایسۀ سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی و متداول از منظر مبادلۀ زمان ـ هزینه، به‌منزلۀ یک معیار تصمیم‌گیری، تعریف می‌شود. درحالی‌که سیستم‌های صنعتی پتانسیل بالایی برای افزایش بهره‌وری و کاهش مدت زمان پروژه دارند، از تحلیل سیستم‌های یادشده چنین برمی‌آید که هزینه به منزلۀ یک چالش قابل‌توجه در توسعۀ آنها باقی خواهد ماند. به‌نظر می‌رسد که بلوغ زنجیرۀ تأمین ساخت‌وسازْ یک عامل بنیادی مؤثر بر این چالش و پذیرش کلی صنعتی‌سازی ساخت‌وساز است. مقیاس پروژه نیز عامل مهمی در ارزیابی امکان‌سنجی اقتصادی در استفاده از سیستم‌های ساخت‌وساز صنعتی قلمداد می‌شود.