تجربۀ معماری از طریق شنیدن، تألیف پدیدارشناسانه تجربۀ شنیداری و تجربۀ معماری

نویسندگان

1 بخش دکتری گروه معماری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه مطالعات معماری و مرمت دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.48308/sofeh.2023.224102.1095
چکیده

اهداف و پیشینه: فهم و مطالعة کلیت تجربة معماری امری است که در دهه‌های اخیر توجه معماران و پژوهشگران حوزة پدیدارشناسی معماری را جلب کرده است. برخی مطالعات در این زمینه بر طبیعت بدنمند و چندحسی این تجربه متمرکز است و به نقد «بینایی‌محور» بودن معماری اختصاص دارند. ازآنجاکه معماری غالباً چیزی برای دیدن تلقی شده است، طرح موضوع «تجربة شنیداری» یکی از مهم‌ترین وجوه کلیت تجربة معماری و نیازمند بازگشایی و شفاف‌سازی است. هدف در این مقاله آشکار کردن و تبیین نحوة مشارکت تجربة شنیداری در تجربة معماری است که تا کنون در پیوند میان دو حوزة پدیدارشناسی معماری و پدیدارشناسی صدا مطالعه نشده است. مواد و روش‌ها:  در مقالة حاضر که تحقیقی «پرسش‌مدار» است، به روش «استدلال منطقی» به پرسش تحقیق پاسخ داده می‌شود؛ به‌این‌منظور، در مقدمة مقاله به مبحث «تجربة معماری» و «تجربة شنیداری» پرداخته می‌شود. در ابتدا، سه مؤلفة معنادار «تجربة معماری» یعنی رویداد، کالبد، و اتمسفر معرفی می‌شوند. در ادامه، مؤلفه‌های ساختاری «تجربة شنیداری» با عناوین رویدادمحوری، زمانمندی، فضامندی، بدنمندی، معناداری، ارتباط‌دهندگی، و شخصیت داشتن شرح داده می‌شود. همچنین با ارجاع به وجوه تجربة معماری و مؤلفه‌های ساختاری تجربة شنیداری، با پیشنهاد تعریف دو مفهوم جدید «شنیدن آشکار» و «شنیدن پنهان»، به شرح مشارکت تجربة شنیداری در تجربة معماری پرداخته می‌شود. نتایج و جمع‌بندی: در انتها، «تألیف» وجوه تجربة معماری و وحدت‌یافتگی آنها در کلیت فضای شنیداری مشخص می‌شود. این وحدت‌یافتگی با انسجام، یکپارچگی، و اتمسفری بودن فضای شنیداری امکان‌پذیر می‌شود که در تجربة «کلیت» و «شخصیت» معماری نقش ویژه‌ای دارد، به‌طوری‌که می‌توان فهم کلیت و شخصیت معماری از طریق شنیدن را قابل‌قیاس با دیدن دانست.