فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف و پیشینه: پس از شیوع کووید ـ 19 راه حل اجتناب‌ناپذیرِ ادامة آموزشْ استفاده از فضای مجازی بود. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند آموزش، به‌خصوص آموزش طراحی، در محیط‌های مجازی دشوار و چالش‌برانگیز است. پرتکرارترین چالش‌های گزارش‌شده واضح نبودن شیوة آموزش و محتوای آموزشی، ارتباط برقرار کردن با محیط مجازی، و تطبیق روش‌های تدریس موجود با محیط جدید بودند. در پژوهش حاضر با نقل تجربة آموزشی در کارگاه مجازی طراحی معماری، زمینه‌ای برای گسترش گفتمان‌پژوهشی در این باره فراهم گردید.مواد و روش‌ها: به‌منظور دستیابی به این هدف، شیوة اقدام‌پژوهی به کار گرفته شد. با اقدام‌پژوهی امکان مطالعة فرایندهای تکراری و مداخله در این فرایندها برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین‌شده فراهم می‌شود. هر جلسة برگزاری کارگاه طراحی یک فرایند مورد پژوهش در نظر گرفته شد. ارزیابی طرح دانشجویانْ معیار سنجش نتیجة پژوهش قلمداد شد. چرخه‌های پژوهش شامل برنامه‌ریزی آموزش، اجرای برنامه، مشاهده و جمع‌آوری اطلاعات، تحلیل و ارزیابی، و درنهایت تغییر برنامة آموزشی مواردی برای دستیابی به نتایح بهتر بودند. پس از اجرای پنج چرخة اقدام‌پژوهی، نتایج مناسب کارگاه به‌دست آمد و پژوهش پایان یافت.نتایج و جمع‌بندی: نتایج نشان می‌دهد که ایجاد ابهام در درک محتوای آموزشی، هماهنگ نبودن رسانه‌ها و فعالیت‌های رایج با محیط مجازی، و مشکلات فنی مهم‌ترین مشکلات پیش روی برگزاری کارگاه مجازی طراحی هستند. بررسی یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از رویکردهای انعطاف‌پذیر آموزشی، ایجاد تنوع در فعالیت‌ها، و به کار بردن رسانه‌های مناسبِ فضای مجازی می‌تواند در مقابل این مشکلات مؤثر باشد. همچنین در اجرای پژوهش مشخص شد تمرین‌هایی که در کارگاه حضوری طراحی معماری رایج بودند، گاهی با کارگاه مجازی طراحی تناسب نداشتند. برخی از این تمرین‌ها، از نظر شرایط اولیه، امکان اجرا در محیط مجازی را نداشتند و برخی دیگر برای اجرا باید اصلاح و بازنگری یا جایگزین می‌شدند.