فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف و پیشینه: تغییر اقلیم یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که بشر در قرن 21 با آن مواجه شده و به‌مثابة یک تهدید بالقوه، بر محیط‌های انسان‌ساخت و طبیعی ‌تأثیر گذارده است. بر اساس تحقیقات مختلف، تغییر اقلیم در مناطق گسترده‌ای از جهان، ازجمله کشور ایران در حال وقوع است. بیشترین مخاطرات طبیعی اتفاق‌افتاده در استان اصفهان شامل خشکسالی و کم‌آبی، فرونشست زمین، آلودگی هوای ناشی از بروز پدیده گردوغبار، همه متأثر از تغییرات اقلیمی بوده و معضلات اقتصادی، اجتماعی، و زیست‌محیطی را همراه داشته‌ است. درنتیجة تغییرات اقلیمی، شهرها ممکن است در عرضة حتی ابتدایی‌ترین خدمات به ساکنان خود با مشکلات جدی مواجه شوند. بنابراین ضروری است برای انطباق با اثرات و کاهش خطرات تغییرات اقلیمی از طریق مداخلات سیاسی در همة سطوح برنامه‌ریزی مکانی اقدام شود. مواد و روش‌ها: در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و کیفی، 31 شاخص‌ در 10 بعد و نیز در سه مؤلفة آگاهی، تحلیل، و اقدام (رویکرد تحلیلی «A-A-A»)، به ارزیابی شش برنامة توسعة شهری و منطقه‌ای اصفهان در مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی پرداخته شده است. برای امتیازدهی از دستورالعمل کدگذاری سه‌نقطه‌ای و برای رتبه‌بندی آنها از آزمون آماری ناپارامتریک فریدمن استفاده شده است. نتایج و جمع‌بندی: نتایج پژوهش نشان می‌دهند که با توجه به رویکرد تحلیلی «A-A-A»، برنامه‌های یادشده از سطح آگاهی بسیار پایین، سطح متوسط توانایی تحلیلی، و واکنش اقدام محدود برای ادغام مسائل و اثرات مربوط به تغییرات اقلیمی در سطح محلی برخوردار هستند. از میان شش برنامة توسعة مورد ارزیابی، طرح مجموعة شهری اصفهان با 70٫97٪ بیشترین و سند آمایش استان اصفهان با 46٫77٪ کمترین میزان مواجهه با اثرات تغییرات اقلیمی را در بر داشته‌اند. درنتیجه نقش برنامه‌های توسعة اصفهان برای ادغام جدی مسائل تغییر اقلیم با سایر موضوعات هنوز محدود است. بنابراین توصیه می‌شود برنامه‌ریزانْ رویکردهای کاهش و سازگاری با تغییرات اقلیمی را برای مواجهه کارآمدتر و بهنگام در برابر اثرات نامطلوب این تغییرات به‌طور زمینه‌دار در برنامه‌های توسعه لحاظ کنند تا با اقدامات و فعالیت‌های توسعة محلی خود بر بهبود شرایط موجود و آتی اثر بگذارند.