عوامل مؤثر بر افزایش تعاملات اجتماعی میان ساکنان در مسکن با رویکرد اختلاط اجتماعی موردپژوهی: مجتمع مسکونی همسایگی کویر یزد

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مهندسی معماری، دانشکدۀ معماری و طراحی محیطی، دانشگاه ایالتی کنت، اوهایو، ایالات متحده

3 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/soffeh.2023.223184.1068
چکیده

اهداف و پیشینه: از اواخر قرن بیستم به‌منظور برطرف کردن مشکلات مرتبط با متمرکز شدن افراد محروم در مسکن اجتماعی مانند سطح بالای جرم و رفتارهای ضد اجتماعی، سیاست‌های نوین طراحی شهری در کشورهای توسعه‌یافته به‌سمت ایجاد محلاتی با رویکرد اختلاط اجتماعی و ساخت مسکن درآمد ترکیبی (اختلاط درآمد) تغییر یافت. اما معضل همواره موجود، ناقص و محدود بودن تعاملات اجتماعی بین گروه‌هایی از طبقات مختلف اجتماعی و اقتصادی در چنین مسکن‌هایی است و افراد محروم نتوانسته‌اند از مزایای چنین تعاملاتی بهره ببرند. هدف در این پژوهش شناسایی عوامل مؤثر بر افزایش تعاملات اجتماعی بین اقشار مختلف در مسکن با رویکرد اختلاط اجتماعی است.مواد و روش‌ها: روش مورد استفاده در این پژوهش ترکیبی است، از طریق مطالعات کتابخانه‌ای اطلاعاتْ گردآوری و در ادامه به‌منظور آزمون فرضیة پژوهش، از روش پیمایشی استفاده شده است. جامعة آماری مورد مطالعه، ساکنان مجتمع مسکونی همسایگی کویر در شهر یزد است. 37 واحد از 52 واحد دارای سکنة این مجتمع با شیوة نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد و پرسش‌نامه‌ای پژوهشگرساخته در اختیارشان قرار گرفت که روایی آن توسط اساتید و صاحب‌نظران و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ تأیید شد (0٫82= α). نتایج و جمع‌بندی: تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده نشان می‌دهد که برخی از ویژگی‌های فردی ساکنان مانند جنسیت، وضعیت تأهل، مذهب، شیوة مالکیت مسکن، و مدت‌زمان اقامت در مجتمع با تعاملات اجتماعی (نوع، سطح (مقیاس)، و هم‌سنخی تعاملات) روابط مثبت و معناداری دارند. همچنین بین مشارکت ساکنان در فعالیت‌های جمعی و تصمیمات مدیریتی (p<0٫01)، مجاورت فضایی با اقشار مختلف (p<0٫05)، امکانات رفاهی مجتمع، احساس تعلق و قوانین مدیریتی (p<0٫1) با تعاملات اجتماعی همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. درنهایت اگر دهک‌های درآمدی پیشنهادی و مشخصات فردی و اجتماعی ساکنان در مسکن به‌طور متناسب انتخاب گردد، می‌تواند ارتقای تعاملات اجتماعی را در ساختاری کالبدی ـ اجتماعی برای رسیدن به توسعه‌ای موزون در پی داشته باشد.