بررسی روشنایی طبیعی به‌مثابۀ عامل رضایت عملکردی و تندرستی در محیط اداری نمونۀ موردی: مرکز ملی اسناد شیراز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول، دزفول، ایران

doi
10.48308/soffeh.2024.105138
چکیده

اهداف و پیشینه: اصلی‏ترین انگیزة نورپردازی در اداراتْ مهیا کردن محیطی مؤثر و راحت برای کار کردن است؛ وجود شرایط آسایش روانی و سلامتْ افزایش انگیزش در کاربران را تضمین می‌کند و منجر به افزایش عملکرد و کارایی آنها می‌شود. تأمین نور کافی و مناسب در محل کار موجب افزایش میل و رغبت به کار در میان کارکنان، محفوظ ماندن سلامت چشم و قدرت بینایی فرد، خستگی کمتر اعصاب، انجام بهتر و راحت‏تر و دقیق‏تر کار، افزایش دقت عمل، بهتر شدن بازده و نتیجة کار، و کاهش میزان حوادث حین کار می‌شود.هدف در این پژوهش بررسی نور از دیدگاه رضایت عملکردی و تندرستی در نمونة موردی، مرکز ملی اسناد شیراز، است. در این پژوهش فرض بر این است که کاربران موجود در فضای یادشده، در حین استفاده از نور مصنوعی، از میزان نور طبیعی و موارد مؤثر در آن رضایت ندارند.مواد و روش‌ها: به این منظور، پس از بهره‏مندی از منابع کتابخانه‏ای در مبحث روشنایی فضا، با دستگاه نورسنج از فضا داده‏برداری میدانی می‌شود، و درنهایت در مبحث رضایت و تندرستی کارمندان، رویکرد پژوهشْ پدیدارشناسانه و روانکاوی به‌منظور واکاوی رفتار ناخودآگاه انسان به‌وسیلة پرسش‌نامه و تحلیل نتیجه در نرم‌افزار SPSS است؛ چراکه شدت روشنایی فضا به‏تنهایی، میزان دلپذیری و مطلوب بودن روشنایی محیط را از نگاه کاربران بیان نمی‌کند.نتایج و جمع‌بندی: طبق نتایج، کارکنان در عوامل رضایت، تندرستی، و آسایش بصری دارای میانگین50% به بالا هستند. اما به این معنی نیست که افراد مشغول به کار در فضای فاقد نور طبیعی از شرایط راضی‏اند. طبق مشاهدات میدانی، این فضاها حتی فاقد جانشین ترکیبات بصری و تم‏های طبیعت هستند. از لحاظ تندرستی و آسایش بصری: در گروه زنان مقادیر در میانگین بالاتری از گروه مردان است، از حیث تحصیلی: در طبقة کارشناسی ارشدْ رضایت بیشتر از سایر طبقات است، و از لحاظ جایگاه کاری: کارشناسی بالاتر از سایر جایگاه‌های کاری است.