باززایی عناصر ادبی تصویرساز قرن ششم در تصویرهای شعری قرن هشتم (نمود دوبارۀ شگردهای آمیغی در تصویرهای قرن هشتم)
نویسندگان
1 دانشگاه مازندران
2 دانشگاه مازندران
doi
10.22067/jls.v50i2.69480چکیده
در قرن ششم، شاهد تحوّلات شگرف و بنیادینی در عرصۀ هنر هستیم تا حدّی که نخستین بارقه های تعالی و پیچیدگی در هنر دوران اسلامی در این دوره مشاهده میشود. این اتفاق برای شعر نیز میافتد و تصویرهای شعری به یکباره از آن ساحت سادۀ سبک خراسانی خارج میشوند و پا به اقلیم پیچیدگی و مفهومی شدن میگذارند. این روند رو به پیچش به واسطۀ عنصرها و ابزارهایی صورت میگیرد که در مسیر سلوک به سازۀ تصویرها افزوده شده است؛ عناصری چون شگردهای آمیغی یا صناعات کنایه محور. این مطالعه که به روش کمّی و آماری نوشته شده است، به بررسی آماری و مقایسه ای دو گروه از شگردهای ادبی منفرد و آمیغی در 500 بیت از شعر نُه شاعر زبان فارسی - از قرن ششم تا قرن هشتم - میپردازد. نتیجۀ پژوهش نشانگر حضور و وفور شگردهای آمیغی در تصویرهای قرن ششم است. در قرن هفتم، شاعران چندان تمایلی به بهره گیری از شگردهای آمیغی و آفرینش تصویرهای پیچیده ندارند و تصویرها عمدتاً ساده اند، امّا در قرن هشتم شاهد باززایی و تداوم بهرهگیری از شگردهای آمیغی در آفرینش تصویرهاییم.