معماری شهری و الگوی فضایی حسینیههای شهر تفت بهمثابۀ مصداقی از فضای جمعی ایرانی ـ اسلامی مطالعهای مبتنی بر رویکرد تحلیلی و نظریۀ گراف
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشجوی دکتری رشتۀ حمل و نقل و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ مهندسی و محیط زیست، دانشگاه گریفیت، بریزبن، استرالیا
3 دانشیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.48308/sofeh.2024.104639چکیده
در عصر حاضر توسعة شهری و برنامهریزی مؤثر از مسائل کلیدی جامعههای جهانی محسوب میشوند. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل ماهیت و الگوی کالبد فضای حسینیهها، بهمنزلة یک فضای جمعی ایرانی اسلامی، در شهر تفت، با استفاده از رویکرد چندروشی، از جمله نظریة گراف، است. در این پژوهش که در دستة پژوهشهای کاربردی قرار میگیرد، با بهرهگیری از روش «آمار فضایی»، تجزیهوتحلیل تجسم جغرافیای سهبعدی، و همچنین برداشتهای میدانی، به بررسی جوانب مختلف فضای حسینیهها پرداخته میشود، نتایج حاصل از تحلیل و بررسی مؤلفههای کیفیت فضای حسینیهها بررسی و مشخص میشود که این مؤلفهها با الگوی کالبد فضایی همارزند و بهمثابة نتیجهای از خطمشیها و اصولی چون مرکزیت، محصوریت، و ارتباط شکل گرفتهاند. این تحلیلها نشان میدهد که ارتقای کیفیت فضای حسینیهها نهتنها به تسهیل روند تطابق با الگوی کالبد آنها و رفتار فضا میانجامد، بلکه با تأکید بر اصول و مبانی شهرسازی، به خلق فضاهای عمومی شهری بهینه کمک میکند. با توجه به نتایج این تحقیق، پیشنهاد میشود که در طراحی و برنامهریزی فضاهای عمومی شهری، از تجربیات و مؤلفههای کیفیت مشابهی که در حسینیهها شناسایی شده است، بهرهبرداری شود. این اقدام با استفاده از اصول مهمی چون مرکزیت، محصوریت، و ارتباط، باعث ایجاد فضاهای جمعی و همارز در شهرها خواهد شد و درنهایت بهبود کیفیت زندگی شهروندان را تسهیل میکند.
