ارزیابی بازیابی انطباقی ساختمان‌های متروک

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری و انرژی، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/sofeh.2024.104641
چکیده

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دهة اخیر کنترل آلاینده‌های حاصل از صنعت ساختمان بوده است. ساختمان نیز، مانند هر محصول صنعتی دیگر، حاصل مصرف مواد اولیه و انرژی‌های تجدیدپذیر و تجدید‌ناپذیر است و افزایش ساخت‌وساز، به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه، امری اجتناب‌ناپذیر به‌نظر می‌رسد. هدف در این تحقیق تعیین عوامل مؤثر بر بازیابی انطباقی از بناهای متروک و تأثیرات زیست‌محیطی استفادة ‌مجدد از این بناها در مقابل ساخت‌و‌ساز جدید است. ازآنجاکه استفادة ‌مجدد از ساختمان‌ها پتانسیل بالقوه برای همة بناها نیست، بنابراین لازم است یک ابزار تصمیم‌گیری فراهم شود که بتوان، به کمک آن پتانسیل، استفادة مجدد از ساختمان‌های موجود را ارزیابی کرد.بدین منظور مهم‌ترین معیارهای اثرگذار بر بازیابی انطباقی بناهای متروک از طریق مصاحبه با خبرگان و صاحب‌نظران و مطالعة پیشینة موضوع و مقالات معتبر حوزة انرژی و پایداری، شناسایی و در هفت گروه کلی دسته‌بندی شدند. سپس به کمک عرضة پرسش‌نامه به 110 نفر از متخصصان این حوزه و دریافت پاسخ آنها، میزان اثربخشی هریک از این عوامل بر روی بازیابی انطباقی از بناهای متروک تعیین گردید. نتایج مستخرج از پرسش‌نامه با آزمون‌های آماری تحلیل شد و درنهایت به کمک روش AHP وزن معیارهای تصمیم‌گیری تعیین گردید. طبق نتایج، این معیارها به‌ترتیب عوامل زیست‌محیطی، معماری‌ و شهرسازی، اجتماعی، اقتصادی، فیزیکی، عملکردی، و تکنولوژی رتبه‌بندی شدند و در آخر، عامل زیست‌محیطی یکی از مصادیق توسعة پایدار و اثرگذارترین عامل در بازیابی انطباقی بناهای متروک معرفی شد که به کمک آن می‌توان پتانسل و ارزش ساختمان را به‌منظور بازیابی و یا تخریب آن سنجید.