تببین ملاحظات آموزشی برای پاسخگویی به الزامات هیجانیِ دانشجویان در فرایند آموزش طراحی معماری

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ایران

2 استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران

3 استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران

4 استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/sofeh.2024.104356
چکیده

دانشجوی معماری در جریان آموزش در کارگاه طراحی، در اثر تجربة روابط درون‌فردی و میان‌فردیِ پیچیده‌ و هیجاناتِ بسیار، با الزاماتِ هیجانی گسترده‌ای مواجه می‌گردد. چگونگی پاسخ‌ به این الزامات که به هوش هیجانی افراد یعنی قابلیت‌ آنها در درک، پردازش، و استفاده از اطلاعات عاطفی در فرایند شناخت و تفکر مربوط می‌شود، بر میزان توفیق آموزش و یادگیری در کارگاه طراحی عمیقاً اثر می‌گذارد. بر این اساس، در پژوهش حاضر هدف آن است که، با شرح و تبیین اهمیت هوش هیجانی در کارگاه طراحی، کاربست آن در جهت ارتقای اثربخشی آموزش و یادگیری در این عرصه بررسی شود. انگارة کلی پژوهش به‌لحاظ روش‌شناسی از نوع پژوهش کیفی و روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است. در پژوهش حاضر پس از شناسایی الزامات هیجانی دانشجویان در کارگاه طراحی، پاسخ‌گویی به این الزامات در گرو کاربرد هوش هیجانی در دو بعد همبسته و هم‌افزایِ «تنظیم تجارب هیجانی» دانشجویان و «پرورش مهارت‌های هیجانی» آنان از سوی استاد طراحی دانسته شده است؛ و ازآن‌رو که، در این نوشتار، پرورش مهارت‌های هیجانی با هدف ارتقای یادگیری در کارگاه طراحی مستلزم انسجام آموزش هیجانی با آموزش طراحی، بهره‌مندی از ظرفیت‌های هیجانی بالقوة عرصة آموزش طراحی، و نیز درونی شدن آموزه‌های هیجانی قلمداد شده است، پرورش این مهارت‌ها از طریق آموزش هیجانی غیرمستقیم (مبتنی بر تأمل و تمرین)، در چرخه‌ای هم‌افزا با ارتقای یادگیری در کارگاه طراحی و با تأکید بر وجوهی، مانند روایت‌پردازی، گسترش ارتباط و همکاری و طراحی هیجانی، پیشنهاد شده است. حاصل یافته‌های پژوهش در قالب ملاحظاتی آموزشی به‌منظور پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و تقویت مهارت‌های هیجانی دانشجویان، به استاد طراحی عرضه شده است. بنابراین نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که تحقق الزامات هیجانی دانشجویان در کارگاه طراحی، علاوه بر هوش هیجانی خود دانشجویان، به هوش هیجانی استاد نیز وابسته است و این هوش هیجانی استاد و نگرش وی نسبت به اهمیت مسائل هیجانی در کارگاه است که فرصت بهره‌برداری دانشجویان از مهارت‌های هیجانی خود را فراهم می‌کند.