سنجش تأثیر مؤلفه های ادراکی زائران در تشرف به حرمهای زیارتی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

2 استادیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

3 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

doi
10.48308/sofeh.2023.223786.1089
چکیده

توجه به بُعد ادراکی زائران در قلمروهای زیارتی و مؤلفه‌های مؤثر بر حالات روحی، معنوی، و تصویر ذهنی آنها، یکی از عوامل حائز اهمیت زمینه‌‌ساز آمادگی ذهنی در تشرف به یک مکان قدسی است. این پژوهش با هدف سنجش و تحلیل میزان تأثیر مؤلفه‌‌های ادراکی زائران در تشرف به حرم‌های زیارتی و بررسی آن در عرصه‌‌های تشرف به حرم مطهر حضرت معصومه(س) صورت گرفته است. پژوهش حاضر به روش کاربردی و با نظام پژوهش ترکیبی (کمی و کیفی) و روش‌‌ تحقیق توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. ابزارهای گردآوری داده‌‌ها مطالعات کتابخانه‌‌ای و میدانی (پرسش‌نامه) است که در بستری پیمایشی با جامعة آماری 172 نفر و با استفاده از روش نمونه‌‌گیری تصادفی از زائرین و مجاورین حرم مطهر حضرت معصومه(س) صورت پذیرفته ‌‌است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از نرم‌‌افزار SPSS23 و Amos Graphic16 در قالب دو گونه تحلیل توصیفی و استنباطی و مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، مدل عاملی تدوین‌شده با برازش مطلوب، رابطة معناداری میان مؤلفه‌‌ها و سنجه‌‌های ادراکی در تشرف زائران به حرم مطهر حضرت معصومه(س) را نشان می‌دهد. همچنین بر اساس یافته‌‌های پژوهش، از میان 6 مؤلفة شناسایی‌شده و 17 سنجة مرتبط با آن، مؤلفه‌‌های حس ادب و خضوع، حس معنویت، حس انتظار، نقش‌‌انگیزی، خوانایی، و حس تعلق به‌ترتیب با بارعاملی بیشتر، وزن بیشتری در ادراک زائران در حین تشرف به این حرم مطهر دارند. بنابر نتایج به‌دست‌آمده، بافت پیرامون حرم مطهر حضرت معصومه(س)، نیازمند توجهات مضاعفی از سوی مدیریت شهری به‌منظور ارتقای کیفیات منظر ادراکی منطبق با هنجارها و ملاحظات ارزشی این قلمرو زیارتی با توجه به سلسله‌مراتب تشرف در زائران است.