رویکرد معمار به طبیعت و عالم طبیعت از منظر برخی از متفکران اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)

2 دانشیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)

3 استاد دانشکدۀ الهیات و معارف، دانشگاه اصفهان

doi
10.48308/sofeh.33.2.23
چکیده

مفاهیمی چون طبیعت و عالم طبیعت همواره در طول تاریخ محملی برای تفکر و نظریه‌پردازی اندیشمندان بوده است. متفکران اسلامی نیز همچون دیگر اندیشمندان تعاریفی در مورد این دو مقوله بیان کرده‌اند. کنکاش بین این تعاریف و یافتن چگونگی رویکرد معمار به طبیعت و عالم طبیعت از نظر متفکران اسلامی، در فهم رویکرد معماران معاصر به این دو مقوله راهگشا خواهد بود؛ بدین‌منظور در تحقیق حاضر ابتدا، به روش توصیفی‌ ـ تحلیلی، مفهوم طبیعت و عالم طبیعت از نظر برخی از متفکران اسلامی بررسی می‌شود و سپس با استنتاج و استدلال منطقی، با توجه به نقش انسان و به‌تبع آن معمار در عالم هستی، نوع رویکرد مشخص می‌گردد، بنابراین طبق نظر برخی از متفکرانْ طبیعت قوۀ ملهم و نفسانی و عالم طبیعت عالمی ذی‌شعور و قانونمند است، حال با توجه به صفت خلیفگی و بندگی انسان، معمار تنها بر سیاق همدلی، تبعیت، پیروی، و تسلیم در برابر افعالِ قوۀ طبیعت و قوانین عالم طبیعت به مقام خلیفگی بر عالم طبیعت دست می‌یابد، درواقع این صفت خلیفگی از مجرای بندگی به‌دست می آید. در ادامه برای تبیین رویکرد حاصله، در فرایند ساخت بناهای معماری، فعل معمار، با توجه به مفاهیم طبیعت و عالم طبیعت، بررسی می‌شود. در پایان نوشتار چنین نتیجه‌ای برمی‌آید که معماران، با توجه به پیشرفت‌های بی‌شمار در زمینۀ معماری، باید مبانی نظری خود را در زمینۀ ارتباط با طبیعت و عالم طبیعت بازنگری و بازخوانی کنند.