انسانوارانگاری صفات خدا: بررسی مقایسهای دیدگاه ابوالحسن اشعری و ابنتیمیه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری کلام امامیه، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، قم، ایران.
2 استادیار گروه کلام، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، تهران، ایران.
3 استادیار گروه کلام امامیه، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، قم، ایران.
doi
چکیده
این مقاله عهدهدار مقایسه دیدگاه ابوالحسن اشعری و ابنتیمیه در باب صفات غیرخبری و خبری خداوند و تفسیر انسانوارانگارانه از آن با روش توصیفیتحلیلی است. در مقوله صفات غیرخبری، ابنتیمیه غالباً رویکرد سلف خویش را در پیش گرفته و بحث را به همان طریقت مطلوب اهل سنت مرتبط دانسته، اما اشعری در استدلال برای اثبات آن صفات کوشیده است. علیرغم اختلافات جزئی که میان آنها دیده میشود، به نتایج مشابهی دست یافتهاند که همان معرفی خدا با صفات انسانوار است. اما در مبحث صفات خبری، اختلاف چندانی میان این دو متکلم دیده نمیشود. زیرا اندیشه این دو در اصل و اساس یکسان بوده و به مبدأ فکری واحدی، که همان توقف در ظواهر، بدون توضیح چند و چون مسائل است، باز میگردد. در حقیقت، اشعری و ابنتیمیه در غایت در موضوع خداشناسی اختلاف فراوانی با هم ندارند و عملاً از عرضه فکر منسجمی باز ماندهاند. بخشی از این فقدان به منهج خداشناسی این دو باز میگردد که با تفسیر ظاهرگرایانه از صفات خدا عملاً خدایی انسانوار را معرفی کردهاند. این مقاله وجوه انسانوارانگاری خدا را در تفکرات این دو متکلم نشان میدهد و بیان میکند که هر دو عملاً از معرفی اسلام ناب به پیروانشان عاجز ماندهاند.
