تحلیل سفر روحانی ویراف در ارداویراف‌نامه بر اساس الگوی کمبل

نویسندگان

1 دانشگاه رازی

2 دانشگاه رازی

doi
10.22067/jls.v50i1.63228
چکیده

معراج‌نامه‌ها از گونه‌های کهن در ادب دینی هستند و نمونه‌های کمابیش مشابهی در فرهنگ‌های جهان دارند. ارداویراف‌نامه مفصل‌ترین معراج‌نامۀ مزدایی است که داستان سفر روحانی ویراف به جهان دیگر و بازگشت پیروزمندانة وی را گزارش کرده‌ است. به باور جوزف کمبل، سفر قهرمان در متون روایی همة ملت‌های جهان از ساختار واحد و مشابهی برخوردار است که بر آمده از ناخودآگاه جمعی است. اهمیّت این پژوهش تلاش برای تجلّی مؤلفه‌های فرهنگ پیشین ایرانی در چنین آثاری با تکیه بر نظریه‌های پذیرفتة جهانی است که با هدف تبیین مراحل سفر قهرمان (ویراف) در ارداویراف‌نامه بر اساس الگوی کمبل با رویکردی توصیفی- تحلیلی انجام شده و دستاورد پژوهش حاکی است که سفر ویراف با مراحل سه‌گانة (عزیمت، تشرّف و بازگشت) سفر قهرمان در الگوی کمبل تا حدودی هم‌خوانی دارد و در مواردی از زیرگونه‌های هفده‌گانه فاقد معادل است که دلیل آن نوع نگرش به سیمای قهرمان در ساحت هدف‌های دینی و اسطوره‌ای و نیز تفاوت بنیادین موضوع معراج با سفر قهرمان است