نگاهی نو به تحولات حیاط در مسکن روستایی مطالعۀ موردی: روستاهای دشت مرکزی گرمسار

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان

2 استادیار دانشکدۀ دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان

3 مدرس دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه گرمسار

4 دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان

doi
10.52547/sofeh.32.4.55
چکیده

بررسی وضعیت روستایی کشور نشان می­دهد پایداری مسکن روستایی، که در راستای تداوم حیات زندگی روستاییان است، تحت تأثیر روند­ها و سیاست‌های دهه‌های اخیر در ابعاد مختلف، ازجمله کالبد، اقتصاد، و وجوه فرهنگی تغییرات گسترده­ای کرده است و این نابسامانی منجر به تهدید حیات روستانشینی و ناپایداری محیطی و انسانی شده است. در این پژوهش بخش مهمی از زندگی، حیاط، و سایر فضاهای باز مسکن روستایی مورد توجه است تا، با شناخت عوامل پایداری در مسکن روستایی، اهمیت نقش این فضا در ثبات و تداوم زندگی روستاییان بررسی و در دوره‌های مختلف مقایسه شود، بنابراین پس از شناخت و بررسی روستاهای مورد مطالعه در شهرستان گرمسار و جمع‌آوری اطلاعات از طریق مشاهدۀ میدانی و اطلاعات دریافتی از پرسش‌نامه‌ها، به توصیف و تجزیه‌وتحلیل یافته­ها پرداخته شده و به روش تحلیل عاملی و واریانس یک­طرفه داده­ها آنالیز گردیده است، نتایج نشان می­دهد که از میان ۹ عامل شناسایی­شده ۶ عامل اساسی و تأثیر­گذار بر حیاط مساکن روستایی مورد توجه ساکنین است. عامل معیشتی و تولیدی حیاط، عامل کالبدی حیاط از منظر میزان مساحت و درصد فضای ساخته­نشده، عامل سازگاری اجتماعی و کارکرد حیاط در تعاملات میان ساکنین و همسایگان، و عامل پایداری و سازگاری محیطی در مسکن روستایی بیشترین اثربخشی را در خانه­های سنتی و بازسازی‌شده دارند. درمقابل، عامل زیستی و سکونتی حیاط‌ها از نظر کارکرد­های ثابت زیستی و تأمین نیازهای بنیادی ساکنین و عامل خدماتی‌ـ ­آسایشی در راستای تأمین نور­رسانی فضاهای سکونتی و محل پارک اتومبیل و ... در خانه­های معاصر بیشترین اثر­بخشی را نسبت به سایر خانه­ها داشته است.

کلیدواژه‌ها