فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف استفاده بهینه از گیاه دارویی رازک به عنوان عامل طعم دهنده (طعم تلخ) نوشیدنی ماء­الشعیر و استخراج بهینه ترکیبات زیست فعال آن انجام پذیرفت. به منظور بهینه­سازی راندمان استخراج، میزان ترکیبات فنلی، میزان ترکیبات ایجاد کننده طعم تلخ (آلفا و بتا اسیدها) و فعالیت آنتی­اکسیدانی (مهار رادیکال‌های آزاد DPPH، قدرت احیاکنندگی آهن) با کمک فرآیند صوت­دهی از طرح باکس­بنکن استفاده شد. زمان صوت­دهی (5، 15 و25 دقیقه)، دمای استخراج (25، 35 و 45 درجه سلسیوس) و شدت‌های مختلف صوت­دهی (20، 60 و 100 درصد) به عنوان متغیرهای استخراج ترکیبات زیست فعال در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که با افزایش زمان و شدت صوت­دهی راندمان استخراج، میزان ترکیبات زیست فعال و قدرت آنتی­اکسیدانی عصاره افزایش یافت؛ در حالیکه با افزایش دما میزان استخراج و فعالیت آنتی­اکسیدانی عصاره­ها کاهش یافت. بر اساس مدل­های حاصل، در شرایط بهینه استخراج با کمک فرآیند فراصوت (زمان استخراج 73/12 دقیقه، دمای استخراج 25 درجه سلسیوس و شدت صوت­دهی 100 درصد) راندمان استخراج (5/16درصد)، میزان ترکیبات فنلی (75/1191 میلی­گرم بر 100 گرم)، میزان ترکیبات ایجاد کننده طعم تلخ (الفا و بتا اسیدها به ترتیب 01/1 و 09/3 میلی­گرم بر لیتر) و فعالیت آنتی­اکسیدانی (بر اساس گیرندگی رادیکال آزاد DPPH و قدرت احیاء کنندگی آهن به ترتیب 70/40 درصد و 87/409 میکرومول بر لیتر) بالاتری نسبت به روش استخراج مرسوم (ماسراسیون، شاهد) بدست آمد. استخراج در نقطه بهینه نتایج بدست آمده را تایید نمود.