بررسی تأثیر ساختار کالبدی بافت تاریخی بوشهر بر حضورپذیری ساکنان با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی

نویسندگان

1 مدرس گروه معماری، دانشکده‌ی هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس

2 استادیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس

3 مربی دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس

4 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه زابل

doi
10.52547/sofeh.32.4.73
چکیده

فقدان زندگی اجتماعی و تعامل افراد مختلف با هم مشکلات زیادی را ایجاد می­کند که پیشرفت نکردن افراد، و درنتیجه، توسعه نیافتن جامعه را در پی دارد؛ بنابراین اهمیت حضورپذیری هرچه بیشتر و بهتر مردم در سطح جوامع امروزی و همچنین برقراری تعاملات اجتماعی در سطح کیفیت زندگی مردم کاملاً ملموس است. با توجه به اینکه امروزه ابعاد زندگی اجتماعی انسان نادیده گرفته می‌شود و در گذشته بعد اجتماعی انسان و اجتماع‌پذیری شهرها بیشتر در نظر بوده است؛ ازاین‌رو مقالۀ حاضر، با هدف بازشناسی و واکاوی راهکارهای مؤثر در ایجاد و تقویت اجتماع‌پذیری در کالبد شهرهای تاریخی موفق در این زمینه، در راستای به­کارگیری آن راهکارها در شهرسازی و معماری امروزی نگاشته شده است. بر همین اساس بافت تاریخی شهر بوشهر، که از نمونه‌های موفق در حضورپذیری مردم با وجود فرهنگ‌ها و مذاهب مختلف بوده است، به‌منظور بررسی در این پژوهش انتخاب گردید. تحقیق حاضر با به‌کارگیری ترکیبی از روش کیفی و کمّی به‌صورت توصیفی‌ـ‌ تحلیلی انجام گرفته است. ساختار پژوهش در دو بخش تنظیم شد: بخش مبانی نظری به‌صورت کیفی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای برای استخراج مؤلفه‌های مدل و بخش میدانی با روش کمّی با استفاده از پرسش‌نامه و آزمون مدل با استفاده از روش آزمون دوجمله‌ای در نرم‌افزار SPSS و تحلیل عاملی تأییدی نظرات کاربران در نرم­افزار لیزرل. بر اساس یافته­های تحقیق، روایی مدل مفهومی با روش روایی سازۀ همگرا و پایایی آن با روش پایایی مرکب به تأیید رسید. برازش مدل پیشنهادی تحلیل عاملی تأییدی بر اساس بارهای عاملی (۵ جزء کالبد بافت تاریخی بوشهر شامل میدان، میدانچه، خیابان، پیاده­روها و گذرهای ساحلی، کوچه­ها، و 4 شاخص مؤثر بر اجتماع‌پذیری شامل آسایش محیطی، امنیت، رفاه، تنوع، و جذابیت)، مقادیر t، RMSEA، RMR، P-value، GFI، AGFI، و … در سطح اطمینان 95٪ به تأیید رسید. بنابر نتایج مدل استخراج‌شده و مؤلفه‌های آن در سنجش میزان اجتماع‌پذیری در کالبد بافت تاریخی بوشهر تأثیرگذار است و در میان مؤلفه‌ها نیز شاخص رفاه و تنوع و جذابیت در فضای میدان بالاترین اولویت را از نظر کاربران دارد.