فرامطالعۀ پژوهش‌های دلبستگی به مکان در ایران

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.52547/sofeh.32.3.67
چکیده

دلبستگی به مکان یک مفهوم بنیادی در رابطۀ انسان و مکان است که در سال‌های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران داخلی را جلب کرده است و هریک از منظر خاصی به این مفهوم پرداخته‌اند. اما مطالعات انجام‌شده فاقد یک رویکرد سیستماتیک و منسجم بوده‌اند، به گونه‌ای که در برخی از ابعاد شاهد تعدد مطالعات هستیم و در برخی دیگر مغفول مانده است.در این پژوهش سعی می‌شود تا با فرامطالعۀ پژوهش‌های انجام‌شده در ایران در حوزۀ دلبستگی به مکان، تصویر جامعی از وضعیت دانش در مورد این مفهوم ارائه گردد و ابعاد کمتر پرداخته‌شده به آن مشخص شود. ۳۱ مقاله منتشرشده در نشریات علمی‌ـ پژوهشی داخلی با محوریت موضوعی دلبستگی به مکان، که معیارهای ورود به پژوهش را دارند، بررسی شده است.بنابر نتایج پژوهشگران اجماع نظری بر سر ماهیت سازۀ دلبستگی به مکان و ابعاد آن ندارند. بیشترین حجم مطالعات به ابعاد فردی و اجتماعی دلبستگی به مکان اختصاص یافته است و به بعد مکان و فرایند دلبستگی کمتر توجه شده است. سهم بیشتر مطالعات مربوط به مقیاس محله است و فضاهای عمومی، شهر، و خانه در رتبه‌های بعدی هستند. شناسایی و ارزیابی عوامل مؤثر بر دلبستگی بیشترین فراوانی موضوعی را داشته‌اند. بررسی ارتباط بین دلبستگی به مکان و سایر مفاهیم، تبیین مدل فرایند دلبستگی به مکان، و بررسی پیامدهای دلبستگی به مکان از دیگر موضوعات مورد توجه در مطالعات داخلی بوده است.