تحلیل نقش شرکت نفتی بیپی در دگرگونی معماری و سبک زندگی در ایران
نویسندگان
1 دکتری معماری، دانشکدة معاری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2 استادیار دانشکدة معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.52547/sofeh.31.4.5چکیده
سبک زندگی ایرانی و مظهر آن معماری ایرانی طی هزاران سال تکامل یافته ولی از اواخر دورة قاجار به طور بنیادین دگرگون میشود. گرچه عوامل متعددی در این دگرگونی نقش داشتند اما بیشک یکی از مهمترین عوامل فعالیت شرکت بیپی (مرئیترین جلوة حضور امپراتوری بریتانیا در ایران) در مناطق نفتخیز جنوب بود. بیپی با مشاورة شرکتهای معماری بریتانیایی مانند ویلسون ماسون، که پیشتر سابقة فعالیت در شهرهای استعماری همچون دهلی نو را داشتند، شرکتـ شهرهایی شبه استعماری در ایران پدید آورد که هیچ ارتباطی با بافت فرهنگی خود نداشتند. همچنین، این اولین تجربة معماری کویهای مسکونی مدرن و زندگی شهری با الگوی غربی در ایران بود. در این پژوهش، با بهرهگیری از راهبرد تفسیریـ تاریخی و به شیوة پژوهش اسنادی، نقش صنعت نفت و در رأس آن کمپانی بیپی، بهمنظور پاسخ به چیستی و چگونگی دگرگونی معماری و سبک زندگی ایرانی، مطالعه میشود. در این تحقیق مشخص میشود که فعالیت کمپانی بیپی در سه پرده، زمینهساز دگرگونی، ابتدا در شهرهای نفتخیز و سپس پایتخت و دیگر شهرها میشود. در پردة اول با تبعیض شدید در امکانات رفاهی کارکنان اروپایی و ایرانی، که نوعی تمنّای تغییر در میان ایرانیها ایجاد میکند. در پردة دوم، از 1303ش کمپانی اقدام به مدرنیزاسیون گستردة شهرهای نفتی میکند. در پردة سوم، معماری و شیوة زندگی مدرن در شهرهایی همچون آبادان و مسجدسلیمان در دیگر شهرها تقلید میشود؛ تقلیدی که ناشی از تبلیغات فراوان است.
