بهینه سازی فرم پاسخگو برای سرپناه موقت پس از سانحه در اقلیم سرد نمونۀ موردی: کرمانشاه
نویسندگان
1 استادیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب
2 دکتری معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب
3 دانشیار پژوهشکدۀ مهندسی سازه، پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله
doi
10.52547/sofeh.31.4.81چکیده
سالانه میلیونها نفر در جهان با وقوع حوادث طبیعی بیخانمان میشوند. در ایران نیز بهدلیل موقعیت جغرافیایی خاص آن، حوادثی نظیر زمینلرزه و سیل تجربه میشود و تکرار آن محتمل است. توجه به امر اسکان موقت در حمایت از افراد سانحهدیده ازجمله مواردی است که در شرایط امروزی نهتنها اجتنابناپذیر بلکه ضروری است. با وجود عرضة راهکارهای نهایی، همچنان مشکلات متعددی در تأمین آسایش حرارتی درون سرپناه دیده میشود و مراتب نارضایتی کاربران از حضور در این فضاها گزارش میشود. اغلب مشکلات محلهای اقامت موقت، بهخاطر فهم نادرست در انتخاب محل، با توجه به موقعیتی است که مردم پس از سانحه تجربه میکنند. در پژوهش پیش رو، از طریق پیشنهاد فرم بهینة سرپناه، شرایط نسبی آسایش برای حادثهدیدگان از لحاظ آسایش دمایی برآورد میشود. هدف در این پژوهش بهینهسازی سیستمهای موجود سرپناه از نوع کاربردی است و ماهیت آن در بخش مطالعات تئوری در حوزة سوانح طبیعی و تجاربِ ایجاد سرپناه جنبة کیفی دارد. بهمنظور تعیین فرم مناسب سرپناه، با شبیهسازی توسط نرمافزار دیزاین بیلدر و آزمون شرایط دمای داخلی، سرپناه اقلیمی بهینه برای شرایط پس از سانحه ارزیابی و معرفی میشود. نتایج حاصل در مقایسة 11 فرم سرپناه با حجم برابر و با معیار کیفیت دمایی داخلْ نشان میدهد که فرم گنبدی مناسبترین گزینه است و پس از آن فرمهای چندضلعی پلان با سقف مخروطی قرار دارد که شرایط دمایی داخل سرپناه را نزدیک به شرایط آسایش میکند. درنهایت فرم مکعبی با سقف طاقیشکل مناسبتر از بقیة فرمها است. بهطورکلی انحنای کامل جدارههای سرپناه با سقف مخروطی باعث کاهش جذب انرژی میشود و هرچه شکست پلان کمتر باشد و به سمت چندضلعی شدن متمایل شود، عملکرد دمایی داخل سرپناه بهتر خواهد بود. همین شرایط در مورد سقفهای تخت با تعداد لایههای کمتر پوششْ صادق است، ولی با افزایش لایهها، جدارههای منحنی با سقف تخت اختلاف دمایی کمی بالاتر خواهد داشت. ازآنجاکه فرم مکعب سرپناه با سقفهای متفاوت شرایط دمایی نزدیکی نسبت به هم دارند، در صورت لزوم و برای انتخاب فرم مناسب، سهولتِ ساخت و تقاضای کاربران میتواند مد نظر قرار گیرد. درنهایت میتوان پوششهای فایبرگلاس و چوبپنبه را یکی از مصالح مؤثر در بهبود کیفیت دمایی داخل سرپناه در اقلیم سرد پیشنهاد کرد.
