دگرگونی جبهۀ جنوبی عمارت دیوان خانۀ کریمخانی شیراز
نویسندگان
1 استادیار دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان
2 کارشناس ارشد مرمت و احیای ابنیه و بافتهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان
3 پژوهشگر دکتری مرمت و احیای ابنیه و بافتهای تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان
doi
10.52547/sofeh.31.4.103چکیده
تغییر و دگرگونی سنت دیرپای تاریخ معماری و شهرسازی است، تاجاییکه در بناهای عمومی حکومتی و بهویژه در دو قرن اخیر این تغییرات شتاب و شدت بیشتری داشته است. عمارت دیوانخانة کریمخانی شیراز ازجملة این بناهاست که در پی تغییرات در شیوة زندگی و مدیریت دو قرن اخیر دچار تحولات مستمری در کالبد، کارکرد، و معنا شده است. در این پژوهش، با استفاده از روش تفسیریـ تاریخی و تحلیلی و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات عمیق میدانی و کتابخانهای، به بررسی تغییرات کارکردی و کالبدی و علل آنها طی دو قرن اخیر در جبهة جنوبی عمارت یادشده و بافت اطراف آن پرداخته میشود. این بنا در ابتدا به منظور دیوانخانه و عنصری مهم در زنجیرة فضایی مجموعه کریمخان زند ساخته و پرداخته میشود، دیری نمیپاید که در دوران قاجاریه به تلگرافخانه تغییر کارکرد میدهد، سپس در دورة پهلوی بهدنبال دگرگونی گسترده در سازمان فضایی شهر، بخش جنوبی عمارت دیوانخانه تغییر کالبد و ماهیت مییابد و به اداره پست، تلگراف و تلفن تبدیل میشود، بعد از انقلاب اسلامی در سال 1382 ادارة پست دورة پهلوی بهکلی تخریب و برچیده میشود و بازسازی تاریخی مجموعة زندی و احیای گذشتة آن در دستور کار اداره میراث فرهنگی قرار میگیرد؛ که این امر تا کنون محقق نشده و بهصورت ویرانه در قلب شهر باقی مانده است.
