فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در شهرهایی همچون اصفهان مناره نقش تأثیرگذاری در حیطۀ فضای شهری در بافت‌های تاریخی دارند؛ این بناها عملکردهای متفاوتی را پوشش می‌داده‌اند و دارای ویژگی‌های معماری، سازه‌ای، و تزیینات گوناگون در اجزای تشکیل‌دهندۀ خود بودند و هستند. باور بنیادین محققان در پژوهش حاضر آن است که فرم نهایی اجزای تشکیل‌دهندۀ مناره‌های شهر اصفهان به شکل مستقیم از نوع چینش آجرها، توانمندی استادکاران سنتی، شکل پلان، و شکل تزیینات تأثیر می‌پذیرد. در این پژوهش با معرفی اجزای مناره و بررسی نمونه‌هایی از مناره‌های موجود در شهر اصفهان، ویژگی‌های هندسی در تحلیل فرم نهایی و چگونگی جزئیات اجرایی و ساخت آن‌ها بررسی می‌شود. در مطالعاتی پس از معرفی، مناره‌ها به‌صورت توصیفی از نظر عملکردی، سازه‌ای، و شکلی بررسی شده‌اند. در پژوهش پیش رو علاوه بر گونه‌شناسی و دسته‌بندی مناره‌ها، به تحلیل چگونگی ساخت آن‌ها نیز پرداخته خواهد شد؛ از مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده و برداشت میدانی، و مصاحبه با استادکاران معماری سنتی بهره‌برداری می‌شود و سپس نظام هندسی، گونه‌شناسی، و ساختار سازه‌ای نمونه‌ها از طریق مدل‌سازی با نرم‌افزارهای سه‌بعدی پیاده می‌گردد. در ابتدا مناره‌ها معرفی و بعد به اجزای تشکیل‌دهندۀ آن‌ها اشاره خواهد شد، سپس به گونه‌شناسی آن‌ها بر مبنای موقعیت قرارگیری، تعداد طبقات، شکل پلان، فرم نهایی، پلکان، و پایه پرداخته و در انتها روش ساخت مناره‌ها بررسی خواهد شد. یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که به لحاظ پلان مناره‌های شهر اصفهان، دایره‌ای و چپ‌گرد هستند و هرقدر ارتفاع مناره بیشتر بوده، قطر دیوار خارجی آن را بیشتر می‌گرفته‌اند، از نظر حجمْ مناره‌های منفرد اصفهان به اشکال استوانه و مخروط ناقص هستند که به‌صورت با پایه و بدون پایه ساخته شده‌اند، دو نوع کلاف چوبی در ساخت این مناره‌ها استفاده شده است و همۀ مراحل ساخت دیوار خارجی همراه با ساخت پله‌ها انجام می‌شده است تا به‌صورت هشت و گیر ساخته شوند.