عوامل مؤثر بر آموزشِ برخطِ کارگاه طراحی معماری مطالعۀ موردی دانشکدۀ معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی در دورۀ شیوع کوید ـ ۱۹

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

4 دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.52547/sofeh.31.2.61
چکیده

به دنبال شیوع ویروس کرونا در جهان، بسیاری از تعاملات رسمی آموزشی به سمت برگزاری در بستر محیط مجازی سوق یافت و ادامة فرایند آموزش معماری نیز همانند همة دوره‌های آموزشی، به دلیل تعطیلی دانشگاه‌ها، تنها در بستر محیط مجازی و برخط ممکن گشت. در این میان کارگاه‌های طراحی معماری، به منزلة کانون آموزش معماری، ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند که فرایند این آموزش را از سایر رشته‌های دانشگاهی جدا کرده است. کارگاه‌های طراحی معماری نمونة بارزی از یک محیط آموزش مشارکتی، چندحسی، و تجربه‌گرای مبتنی بر مسئله است. همین ویژگی‌ها موجب شده است تا در آموزش برخط آن‌ها، به دلیل وجود نقاط ضعف شاخص، نتوانند جانشین مناسبی برای کارگاه‌های حضوری باشند. به همین منظور با هدف درک وضعیت موجود و بهبود فرایند آموزشی در شرایط پاندمی کرونا، در پژوهش حاضر به چگونگی بازآفرینی آموزش طراحی معماری در محیط‌‌های کارگاهی در شرایط یادگیری و آموزش برخط پرداخته شد.در این تحقیق از روش نظریة زمینه‌ای در بررسی کارگاه‌های طراحی معماری دانشگاه شهید بهشتی در نیم‌سال دوم سال تحصیلی 98-99 و نیم‌سال اول سال تحصیلی 1399-1400 استفاده شده است. این کارگاه‌ها به دلیل شیوع کرونا به‌صورت مجاری برگزار شدند. داده‌ها با کمک مشاهده و مصاحبه گردآوری و کدگذاری شدند و نشان دادند که 11 عامل در دو گروه «شرایط و امکانات» و «فرایند آموزشی کارگاه» بر عملکرد کارگاه مؤثر بودند. شرایط و امکانات نگرش به کارگاه مجازی شامل شیوة برگزاری کارگاه، نرم‌افزار‌، سخت‌افزار، و منابع اطلاعاتی می‌شود. فرایند آموزشی کارگاه نیز به ساختار آموزشی کارگاه، محتوای برنامة کارگاه، مدیریت زمان، شیوة آموزش، شیوة عرضه، و تعامل مدرس و دانشجو اشاره دارد. در انتها نیز پیشنهادهایی برای مدیریت این عوامل بر اساس تجربة مدرسان بیان گردیده است.