ارزیابی بلوغ صنعت حمل و نقل ریلی مبتنی بر نسل چهارم صنعت: یک مدل بومی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت صنعتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

doi
10.22034/tri.2025.529207.3353
چکیده

این پژوهش ارزیابی بلوغ صنعت حمل و نقل ریلی مبتنی بر نسل چهارم صنعت: یک مدل بومی انجام شده است. با توجه به تحولات سریع فناوری‌های دیجیتال و نقش کلیدی آنها در بهبود کارایی، ایمنی و پایداری سیستم‌های ریلی، طراحی چارچوبی منسجم برای سنجش میزان پیشرفت این صنعت در مسیر تحول دیجیتال ضروری به نظر می‌رسد. در این راستا، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مصاحبه عمیق با 15 نفر از خبرگان صنعت ریلی و فناوری‌های صنعت 4.0، ابعاد و شاخص‌های بلوغ این صنعت شناسایی و تبیین گردید. این خبرگان از میان مدیران ارشد شرکت‌های ریلی، متخصصان فناوری اطلاعات، اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مشاوران صنعتی با حداقل 15 سال سابقه فعالیت در حوزه‌های مرتبط انتخاب شدند. تحلیل مضمون مصاحبه‌ها طی فرآیندی شش مرحله‌ای منجر به استخراج 138 کد اولیه، 31 مضمون سازمان‌دهنده (شاخص) و 6 مضمون فراگیر (بُعد) شد. ابعاد شناسایی شده عبارتند از: فناوری‌های پیشرفته صنعت 4.0 در حمل و نقل ریلی، امنیت سایبری و مدیریت ریسک دیجیتال، پایداری و سازگاری با محیط زیست، زیرساخت‌های بومی و آمادگی فنی، مدیریت دانش و توسعه سرمایه انسانی، و اقتصاد دیجیتال و مدل‌های کسب‌وکار نوین. این مدل می‌تواند به عنوان چارچوبی جامع برای ارزیابی وضعیت موجود، شناسایی شکاف‌ها و برنامه‌ریزی استراتژیک برای توسعه صنعت حمل و نقل ریلی در عصر دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.