یک تحلیل کمی از ویژگی‌های افراد حساس به قیمت‌گذاری محدوده و تأثیرات آن بر رفتار سفر

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران و محیط‌زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران و استاد وابسته، دانشکده مهندسی عمران، زمین‌شناسی و معدن، دانشگاه فنی مونترال، کانادا

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران و محیط‌زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری‌، دانشکده مهندسی عمران و محیط‌زیست، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/tri.2026.572345.3434
چکیده

تحلیل ویژگی‌های افرادی صورت گرفته است که نسبت به این سیاست حساسیت رفتاری نشان می‌دهند. پژوهش حاضر با تمرکز بر این خلأ، به بررسی کمی رفتار سفر شهروندان و تفکیک گروه‌های حساس و غیر حساس به قیمت‌گذاری محدوده در شهر کرمان، به‌عنوان شهری در حال توسعه می‌پردازد. داده‌های این پژوهش از طریق طراحی و اجرای پرسشنامه‌ای ترکیبی حاصل از روش‌های رجحان آشکارشده و بیان‌شده، در قالب پرسشگری حضوری از ۳۶۴ شهروند در اردیبهشت ۱۴۰۳ گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل لوجیت دوتایی و با تمرکز بر این پرسش بنیادین انجام شده است که آیا افراد در مواجهه با اجرای سیاست قیمت‌گذاری تمایل به تغییر الگوی سفر خود دارند یا خیر. یافته‌ها نشان می‌دهد افرادی که سفرهای متعددی به محدوده انجام می‌دهند، از موتورسیکلت استفاده می‌کنند، بالای ۳۵ سال سن دارند، کارمند یا مالک چند خودرو هستند، تمایل کمتری به تعدیل الگوی جابه‌جایی خود دارند. در مقابل، افراد با سطح تحصیلات بالاتر، شاغلان کارگری و کسانی که به‌منظور خرید، تفریح یا انجام امور اداری به محدوده تردد می‌کنند آمادگی بیشتری برای تغییر رفتار از خود نشان می‌دهند. همچنین بر اساس نتایج اثر حاشیه‌ای، کاهش زمان سفر و ارتقای کیفیت حمل‌ونقل همگانی می‌تواند به‌ترتیب احتمال تغییر الگوی سفر را ۰٫۴۶ و ۴٫۰۷ درصد افزایش دهد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که در شرایط خاص شهر کرمان، تنها بخش محدودی از شهروندان نسبت به سطوح متعارف قیمت‌گذاری حساس هستند؛ بااین‌حال، شناسایی ویژگی‌های این گروه محدود می‌تواند مبنای مؤثری برای تدوین سیاست‌های هدفمند و واقع‌بینانه مدیریت تقاضای سفر در شهرهای با وابستگی بالای خودروی شخصی فراهم آورد.