تحلیل حساسیت پارامتریک و برهم‌کنش‌ها در روش طراحی روسازی صلب آشتو 1993 در رده‌بندی‌های عملکردی مختلف راه

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/tri.2026.575932.3441
چکیده

این پژوهش یک تحلیل حساسیت جامع از روش طراحی روسازی صلب آشتو 1993 را ارائه می‌دهد که طی آن 883245415 ترکیب طراحی معتبر (9/91 درصد از فضای طراحی اولیه) در چهار طبقه‌بندی راه شامل آزادراه، شریانی، جمع‌کننده و محلی مورد بررسی قرار گرفته است. سه روش مکمل شامل تحلیل همبستگی فاکتوریل کامل، غربالگری اثرات ابتدایی موریس و تجزیه واریانس سوبول برای کمی‌سازی تأثیرات پارامترها و برهم‌کنش‌های آن‌ها به کار گرفته شدند. برای روسازی‌های آزادراهی، قابلیت اطمینان (ZR) و بار ترافیکی (W18) تعیین‌کننده ضخامت بودند و در مجموع 6/81 درصد از واریانس را از طریق اثرات مرتبه اول توجیه کردند، در حالی که سهم برهم‌کنش‌ها ناچیز (7/0 درصد) بود. ضریب انتقال بار (J) قوی‌ترین همبستگی (545/0 = r) را نشان داد و پس از آن بار ترافیکی (477/0 = r) قرار داشت. با کاهش حجم ترافیک، یک گذار رفتاری بنیادین پدیدار شد، راه‌های شریانی 3/0 درصد اثرات برهم‌کنش نشان دادند؛ راه‌های جمع‌کننده، نقطه گذار با 3/24 درصد واریانس ناشی از برهم‌کنش بودند و راه‌های محلی 9/72 درصد از واریانس را ناشی از برهم‌کنش پارامترها به جای اثرات مستقیم نشان دادند. روش موریس این الگوها را از طریق کاهش سیستماتیک نسبت‌های μ*/σ تأیید کرد (از مقادیر بالای 0/2 برای آزادراه‌ها به زیر 4/0 برای راه‌های محلی). برای راه‌های محلی، شاخص سوبول کل بار ترافیکی( 92/0 = ST) بسیار فراتر از شاخص مرتبه اول آن (208/0=S1) بود که نشان می‌دهد 2/71 درصد از تأثیر ترافیک از طریق ترکیب پارامترها عمل می‌کند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که رویکردهای ساده تک‌پارامتری برای تسهیلات پرحجم معتبر باقی می‌مانند، در حالی که راه‌های کم‌حجم نیازمند روش‌هایی هستند که صراحتاً برهم‌کنش پارامترها را در نظر بگیرند. این مطالعه استفاده همگانی از روسازی بتنی برای راه‌های کم‌حجم را توصیه نمی‌کند، بلکه تحلیل حساسیت روش آشتو 1993 را در محدوده مجاز کاربرد آن بررسی می‌نماید.