تأثیر فرهنگ سازمانی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار از طریق تعارض کار- خانواده و ویژگی‌های شخصیتی؛ مورد مطالعه: دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)

نویسندگان

1 دکترای مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی، مربی گروه مدیریت، دانشگاه جامع علمی کاربردی، مرکز فرهنگی هنری دریژنو. فرخشهر، ایران

2 دکترای مدیریت رسانه، استادیار دانشکده حکمرانی اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان). اصفهان، ایران.

3 گروه مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان) ، اصفهان. ایران

doi
10.22034/ciu.2024.50.141
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار از طریق تعارض کار- خانواده و ویژگی‌های شخصیتی بود. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نحوۀ گردآوری اطلاعات، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش را کلیۀ کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحداصفهان(خوراسگان) به تعداد 660 نفرتشکیل دادند که از طریق فرمول نمونه‌گیری کوکران، 244 نفر به عنوان نمونه از طریق روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامۀ استاندارد فرهنگ سازمانی هافستد(2001)، پرسشنامۀ استاندارد رفتارهای انحرافی در محیط کار بنت و رابینسون(2000)، پرسشنامۀ تعارض کار- خانواده کارلسون(2002) و پرسشنامۀ استاندارد ویژگی‌های شخصیتی کاستا و مک‌کری(1992) بودند که روایی آنها بر اساس روایی محتوایی با استفاده از نظر صاحب‌نظران، صوری بر مبنای دیدگاه تعدادی از جامعۀ آماری و سازه با روش تحلیل عاملی بررسی و پس از اصلاحات لازم تأیید شد. پایایی پرسشنامه‌ها نیز با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 88/0، 85/0، 89/0 و 81/0 برآورد شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها در سطح استنباطی، مشتمل بر مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌ها: فرهنگ سازمانی از طریق تعارض کار- خانواده بر رفتارهای انحرافی در محیط کار، با ضریب 170/0 و از طریق ویژگی‌های شخصیتی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار، با ضریب 130/0 تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین فرهنگ سازمانی بر رفتارهای انحرافی در محیط کار، با ضریب 200/0 تأثیر مثبت و معناداری دارد. نتیجه‌گیری: رفتارهای انحرافی در محیط کار به دلیل تأثیر آنها، یک مسئلۀ مهم برای دانشگاه است؛ زیرا رفتارهای شهروندی سازمانی را تضعیف می‌کنند، بهره‌وری را کاهش می‌دهند و پدیده‌هایی مانند غیبت و کناره‌گیری کارکنان را افزایش می‌دهند. بنابر این، این رفتارها باید توسط سازمانها و مدیران به درستی مدیریت شوند. عوامل تأثیرگذار بر این رفتارها نیز فرهنگ سازمانی، تعارض کار- خانواده و ویژگی‌های شخصیتی بوده است.