بررسی اثرات ناشی از تنش خشکی بر برخی ویژگیهای فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی جمعیتهای مختلف سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum)
نویسندگان
1 کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، یزد، ایران
2 کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، یزد، ایران
3 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، یزد، ایران،
4 دانشآموخته کارشناسی ارشد، مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه یزد، ایران
doi
10.22092/ijrdr.2016.13066چکیده
سیاهتاغ (Haloxylon aphyllum) یکی از مهمترین گونههای موجود در مناطق خشک است که کاربرد گستردهای در تثبیت شن و بیابانزدایی دارد. با وجود مقاومت بالای این گیاه در برابر تنشهای محیطی ازجمله خشکی، احتمال وجود مقاومت بیشتر در جمعیتهای مختلف آن وجود دارد. بر این اساس برای ارزیابی میزان تحمل جمعیتهای مختلف به تنش خشکی، آزمایشی با استفاده از شش جمعیت غالب شامل جمعیتهای برگرفته از استانهای یزد (دشت یزد- اردکان)، اصفهان (منطقه کاشان)، سمنان (شهر سمنان)، خراسان جنوبی (بیرجند)، سیستان و بلوچستان (منطقه زابل) و کرمان (شهر کرمان) تحت سه تیمار رطوبتی شامل 100، 50 و 25 درصد ظرفیت زراعی، در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار با استفاده از لایسیمترهای کوچک وزنی و زهکشدار از سال 1388 تا 1390، در ایستگاه تحقیقات بیابانزدایی شهید صدوقی یزد اجرا گردید. اثر تیمارهای رطوبتی بر صفات مورفولوژیک مانند وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی و بر صفات فیزیولوژیک مانند پتانسیل اسمزی برگ و ریشه، گنجایش نسبی آب، کارایی مصرف آب، کلروفیل کل، کلروفیل a، کلروفیل b، انباشت عناصر سدیم و پتاسیم در اندام هوایی و ریشه مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان داد که واکنش جمعیتهای مختلف نسبت به تیمارهای رطوبتی در بسیاری از صفات مورد بررسی بجز میزان کلروفیل (05/0P<) اختلاف معنیداری را نشان نداد. تأثیر تیمارهای رطوبتی بر کارایی مصرف آب و صفات فیزیولوژیک نظیر پتانسیل اسمزی برگ، گنجایش نسبی برگ، کلروفیل کل، کلروفیل a، کلروفیل b و میزان سدیم ریشه اختلاف معنیداری (01/0P<) داشت. همچنین اثر تیمارهای رطوبتی بر پتاسیم برگ در سطح پنج درصد (05/0P<) معنیدار بود. البته تنش خشکی بر پتانسیل اسمزی ریشه، سدیم برگ و پتاسیم ریشه تأثیر معنیداری نداشت. اما اثرات متقابل جمعیت و تیمارهای رطوبتی نیز تنها بر کلروفیل کل در سطح پنج درصد (05/0P<) معنیدار بود. بعبارتی تأثیر تیمارهای رطوبتی در جمعیتهای مختلف در بسیاری از فاکتورهای فیزیولوژیکی مورد اندازهگیری یکسان بود. اثر تنش خشکی بر صفات مورفولوژیک نظیر وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه و وزن خشک کل و همچنین نسبت ریشه به اندام هوایی معنیدار بود (001/0P<). بهطوریکه اثرات متقابل جمعیت و تیمارهای رطوبتی نیز تفاوت معنیداری را در خصوص فاکتورهای مرفولوژیکی نشان نداد.
