شبیه‌سازی مدل درآمدزایی در ایستگاه‌های مترو با رویکرد پویایی شناسی سیستم (مورد مطالعه: خط یک مترو اصفهان)

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانش آموخته کارشناس ارشد، دانشکده مهندسی عمران و حمل‌ونقل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/tri.2025.483494.3289
چکیده

با علم بر اینکه سیستم مترو یک سیستم خدماتی و غیرانتفاعی است، درآمدزایی در ایستگاه‌های ریلی اهمیت زیادی دارد. باتوجه ‌به ظرفیت ایستگاه‌های مترو برای تجاری‌سازی و کسب درآمد از آن، می‌توان در وهله اول هزینه‌ها را کاهش داد و سپس به سوددهی رسید. درآمدزایی در ایستگاه‌های ریلی به دو بخش مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می‌شود که در این پژوهش به بررسی راهکارهای درآمدزایی مستقیم پرداخته است. از راهکارها و شاخص‌های درآمدی می‌توان به درآمدزایی از طریق اجاره فضاهای تبلیغاتی و فضاهای تجاری در سالن‌های ایستگاه اشاره نمود. در این پژوهش شاخص‌های نوینی برای درآمدزایی ارائه شده است که می‌توان به ساخت نیروگاه‌های برق خورشیدی، ساخت پارکینگ، خرید زمین و ساخت و فروش آن، خریدوفروش ماشین‌آلات و در نهایت فروش ماشین‌آلات اسقاطی و فروش داده‌های فنی اشاره کرد. برای مدل‌سازی از روش پویایی سیستم بهره گرفته شد. سپس مدل ساخته شده در نرم‌افزار VENSIM اجرا شد. به‌منظور افزایش دقت، از داده‌فنی و مالی سه شرکت بزرگ بهره‌برداری مترو تهران، اصفهان و مشهد در مدل استفاده شد. نتایج پیاده‌سازی مدل در خط یک متروی اصفهان نشان داد که با تمرکز بر روی فعالیت‌های جانبی بررسی شده می‌توان در پایان دوره 50 ساله درآمد را به 851 میلیارد تومان در سال افزایش داد. نرخ متوسط افزایش درآمد در 50 سال، حدود 2 درصد (برابر 8/16 میلیارد تومان) بدست آمد. میزان افزایش به صورت سالانه در ده سال اول برابر 7/24 میلیارد تومان، در ده سال دوم 154 میلیارد، در ده سال سوم 174 میلیارد تومان، در ده سال چهارم 214 میلیارد تومان و در ده سال پنجم  275 میلیارد تومان بوده است. در ادامه به بررسی تقابل و تعامل راهکارهای موردنظر پرداختیم که یافته‌ها حاکی از تغییر مقدار درآمدکل سالانه با تغییر هر یک از شاخص‌ها است.