برهان صدیقین ملاهادی سبزواری: بررسی انتقادی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان.
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
چکیده
برهان صدیقین عنوان برهانی است که در آن بدون توجه به موجود خاصی از موجودات نظام هستی، ذات واجبالوجود اثبات میشود. نخستین بار این عنوان را ابنسینا تقریر جدیدِ برهانی که پیشتر فارابی اقامه کرده بود، برگزید. این برهان بهترین و موجزترین برهان فلسفی و عقلی اقامهشده برای اثبات ذات خدا است. در این برهان از خود «وجود» به «واجبالوجود» اقامه استدلال میشود، به گونهای که هیچ یک از افعال الاهی، همانند حرکت و حدوث، حد وسط قرار نمیگیرد. ملاصدرا با توجه به اشکالاتی که در برهان صدیقین ابنسینا هست، این برهان را به صورت دیگری اقامه کرد. پس از آن سبزواری، به دلیل مقدمات بسیار که در برهان و استدلال ملاصدرا بیان شده بود، کوشید برهان صدیقین را به صورت دیگری بیان کند. وی سه تقریر از برهان صدیقین مطرح کرده که تمامیت برخی از آنها به ابطال دور و تسلسل است و برخی دیگر از آنها نسبت به برهان ملاصدرا کوتاهتر است و از مقدمات کمتری در آن استفاده شده است. نگارنده پس از بیان تقریرهای متفاوت سبزواری میکوشد آنها را تحلیل و بررسی کند.
