تحلیل توسعۀ پایدار اجتماع محلی با تأکید بر حکمروایی شایستۀ شهری نمونۀ مطالعاتی: محلۀ آخوند شهر قزوین

نویسندگان

1 استاد دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.29252/soffeh.30.1.77
چکیده

تحقق توسعۀ پایدار شهری در سراسر جهان بیشتر در سطوح محلی قابل­مشاهده است، به طوری که شهرهای پایدار بر پایۀ محلات پایدار ساخته شده­اند. ناپایداری محلات شهری، به منزلۀ سطوح خرد در نظام سازمان فضایی شهر، ناپایداری شهرها را به دنبال داشته است. محلۀ آخوند، واقع در شهر قزوین، یکی از محلات تاریخی باقی­مانده در این شهر است که از دیدگاه کالبدی، اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی، و مدیریتی­ نهادی شرایط نامناسبی در آن جریان دارد. هدف از این تحقیق سنجش وضعیت پایداری محلۀ یادشده بر اساس شاخص­ها و معیارهای توسعۀ پایدار اجتماع محلی و همچنین بررسی نقش و جایگاه حکمروایی شایستۀ شهری در این محله در راستای تحقق توسعۀ پایدار آن است. روش تحقیق مقاله توصیفی از نوع پیمایشی و جمع­آوری داده­ها برای تجزیه­وتحلیل از دو روش کتابخانه­ای­ اسنادی و پیمایش میدانی است. بدین منظور با استفاده از فرمول کوکران تعداد 95 نمونه برای پرسش استخراج گردید. روش نمونه­گیری نیز به صورت خوشه­ای چندمرحله­ای و در هر خوشه بر اساس نمونه­گیری تصادفی ساده صورت پذیرفت. برای آزمون روایی از روش اعتبار محتوایی و برای آزمون پایایی از روش آلفای کرونباخ بهره گرفته شد. برای تجزیه­وتحلیل پرسش­نامه از روش­های آمار توصیفی و استنباطی مبتنی بر آزمون T تک­نمونه­ای استفاده گردید. یافته­های پژوهش گویای آن هستند که محلۀ آخوند با کسب امتیاز 2/24، بر اساس شاخص­های توسعۀ پایدار، محلۀ ناپایداری است. بالاترین امتیاز پایداری در این محله مربوط به بعد اجتماعی­ فرهنگی (2/81) و پایین­ترین امتیاز مربوط به بعد مدیریتی­ نهادی (1/64) است. معیارهای هویت، خوانایی، و تعلق خاطر بالاترین امتیاز و معیار حکمروایی پایین­ترین امتیاز را کسب کرده­اند. در ادامه پس از تبیین نارسایی­های توسعۀ پایدار در محله، به تحلیل نقش و ضرورت حکمروایی شایستۀ شهری در چاره­جویی نارسایی­ها پرداخته و در پایان پیشنهادهایی برای تحقق توسعۀ پایدار در این محله بیان شده است.