فرهنگ سازمانی و اثربخشی رهبری در سطح اداری دانشگاه؛ پیمایش ملی گلوب در ایران
نویسندگان
1 استاد، گروه برنامه ریزی آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران
2 استادیار گروه پژوهش های آماری و فناوری اطلاعات، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران:
doi
چکیده
فرهنگ سازمان و رهبری در دانشگاه شرط مهمی برای اثربخشی آن است. ظرفیت علمی و معرفتی دانشگاه فقط از این طریق می تواند به نحو مطلوب پشتیبانی و متحقق بشود. این پژوهش با روش پیمایش زمینه یابی در میان مدیران دانشگاه های دولتی شامل مناطق دهگانه در سه ردۀ مدیریت دانشگاه، دانشکده و گروه انجام شد. روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم بر حسب مناطق بود و ابزار پرسشنامه استاندارد گلوب برای قابلیت مقایسه با دیگر داده های موجود ملی و بین المللی به کار رفت. حسب مورد آزمون های زوجی، تی مستقل، تحلیل واریانس و مقایسه چندگانه توکی به عمل آمد. وضعیت فرهنگ سازمانی و فضای کار بخش اداری و مدیریتی در دانشگاه بر مبنای تجربه مدیران دانشگاهی و نیز رهبری و رفتار سازمانی مدیران دانشگاهی و اثربخشی آنها پیمایش ملی شد. وضعیت رضایت بخشی در جمع گرایی درون گروهی، خطرپذیری و برابری خواهی جنسیتی به چشم نمی خورد. هرچند در مدیران دانشگاهی شوق پیشرفت و موفقیت و ارتقای عملکرد هست، اما در رفتار سازمانی آنها عناصر حال گرایی رسوخ دارد و هر کس می خواهد نتایج آنی بگیرد به جای اینکه به انباشت نتایج در درازمدت بیندیشد. رهبران به تجربه دریافته اند که در فرهنگ موجود سازمانی، جرئت اظهار نظر به زیان آنها تمام می شود و به همین دلیل، حفظ ظاهر می کنند و این مانع اثربخشی آنها می شود. فرهنگ سازمان اداری در دانشگا ههای ایرانی هنوز درگیر سلسله مراتب گرایی ناکارآمدی است. این امر به علاوۀ ناپایداری ها سبب رشد فردگرایی خودمدار حتی در میان دانشگاهیان می شود. دانشگاهیان ایرانی انتظارات بالایی از خود دارند، اما شرایط نهادی لازم را برای آن احساس نمی کنند. شکاف میان ارزش های مورد انتظار و اعمال واقعی می تواند به «درماندگی آموخته» بینجامد و تفکر علّی و حس خودکارآمدی را کاهش بدهد. برحسب مناطق دهگانه، میان گروه های عمده تحصیلی، سطوح مدیریتی و نیز نسل های سه گانه دانشگاهی تفاوت های معناداری دیده شد و توصیه هایی سیاستی از پژوهش بر آمد.
