شناسایی مسائل ایمنی کاربران آسیب‌پذیر در معابر شهری و بهینه‌سازی راهکارها با ادغام روش‎های قواعد انجمنی و برنامه ‎ریزی ریاضی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش مهندسی عمران، داﻧﺸﻜﺪة فنی- مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

2 استادیار، بخش مهندسی عمران، داﻧﺸﻜﺪة فنی‌- مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

3 دانشیار، بخش مهندسی عمران، داﻧﺸﻜﺪة فنی- مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران

4 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی سیرجان، سیرجان، ایران

doi
10.22034/tri.2025.485094.3293
چکیده

در این مقاله، به تعیین راهکارهای بهینه جهت ارتقای ایمنی کاربران آسیب‎پذیر راه‎ها در معابر درون‎شهری شهر تهران پرداخته شده است. کاربران آسیب‎پذیر راه شامل موتورسیکلت‌سواران، دوچرخه‌سواران و عابران پیاده می‌شوند. بدین منظور از داد‎ه‎های شهر تهران به عنوان پرجمعیت‌ترین شهر ایران با آمار بالای تصادفات منجر به فوت و جراحت کاربران آسیب‎پذیر، در دو سطح شدت جرحی برای سال 1399 و سطح شدت فوتی برای سال‎های 1397 تا 1399 استفاده شده است. هدف این پژوهش ارتقای ایمنی کاربران آسیب‎پذیر راه‌ها در معابر درون‎شهری، با یافتن الگویی بهینه برای تعیین راهکارهای مناسب است که شامل شناسایی عوامل خطرزا، تعیین راهکارهای مناسب، اجرای راهکارها و در نهایت ارزیابی و بهبود است. این اهداف در دو گام دنبال می‎شوند. ابتدا در گام اول، از تکنیک‌های داده‌کاوی جهت شناسایی عوامل و پارامترهای تاثیرگذار بر تصادفات جرحی و فوتی و استخراج الگوها و قوانین مشخص تصادفات این گروه از کاربران استفاده می‎شود. سپس در گام دوم، با استفاده از برنامه‌ریزی ریاضی و با به کارگیری نتایج مرحله قبل در نظر است تا یک مدل جهت تعیین راهکارهای بهینه برای افزایش ایمنی این کاربران در هر منطقه شهری ارائه شود. نتایج مدل‌سازی کاوش قوانین انجمنی نشان می‌دهد که عوامل جوی مانند بارش و رطوبت تأثیر چشمگیری بر کنترل وسیله‌نقلیه و رفتار رانندگان دارند و تصادفات مرگبار بیشتر در روزهای غیرکاری و شرایط بارانی رخ می‌دهند. همچنین، عدم مصرف مشروبات الکلی و رعایت قوانین ترافیکی می‌تواند خطر تصادفات را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد. بهبود زیرساخت‌های ترافیکی و مدیریت شرایط جوی، به‌همراه ارتقاء رفتارهای ایمن رانندگی، از اقدامات کلیدی برای کاهش تصادفات به شمار می‌روند. نتایج برنامه‌ریزی ریاضی تأثیر مثبت راهکارهای آموزشی و ترویجی در کاهش تصادفات کاربران آسیب‌پذیر را نشان می‌دهد. به‌ویژه، بهبود روشنایی معابر و تقویت سیستم‌های زهکشی در شرایط بارانی، از راهکارهای حیاتی برای افزایش ایمنی ترافیک است.