بررسی اثر زیرساخت حمل و نقل بر تولید ناخالص داخلی سرانه با استفاده از PCA

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22034/tri.2024.448089.3236
چکیده

در دنیای امروز، یکی از بخش‌‌‌‌های زیر بنایی هر کشوری بخش حمل و نقل است. بخش حمل و نقل علاوه بر این که خودش در فرایند توسعه کشور دستخوش تغییر قرار گرفته، فرایند توسعه را نیز تحت تاثیر قرار داده است. مهمترین موضوعی که کشور‌‌‌‌های در حال توسعه با آن روبرو هستند، به حرکت درآوردن موتور توسعه‌ی کشور است. امروزه حمل و نقل یکی از اجزای مهم اقتصاد ملی محسوب‌ می‌شود و به دلیل داشتن نقش زیر بنایی تاثیر فراوانی بر فرآیند تولید ناخالص داخلی کشور دارد. نیاز‌‌‌‌های اولیه‌ی انسانی که با توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی دامنه‌ی گسترده‌تری پیدا کرده و امروز خود یکی از مظاهر تمدن محسوب‌ می‌شود، مسئله‌‌‌‌‌ی حمل و نقل است. به علت قرارگیری کشور ایران در منطقه‌‌‌‌‌ی خاص و دسترسی به جاده‌‌‌‌های بین المللی و آب‌‌‌‌های آزاد، این تحقیق تاثیر زیر ساخت‌‌‌‌های حمل و نقل بر تولیدناخالص داخلی را حائز اهمیت می‌کند. در پژوهش‌حاضر بر‌اساس PCA شاخص زیرساخت حمل‌ونقل با استفاده از جدول بردار ویژه مولفه‌های اصلی ساخته شد و با بررسی مانایی و هم انباشتگی متغیر‌ها مدل با استفاده از مدل تصحیح خطای برداری برآورد شد. نتایج آماری فوق نشان دهنده‌ی تاثیر منفی و معنادار زیرساخت حمل‌ونقل بر تولیدناخالص‌داخلی‌سرانه است که می‌تواند حاکی از هزینه‌های نامتوازن زیرساخت حمل‌ونقل طی دوره‌1399-1358باشد. زیرساخت حمل‌ونقل متوازن در قالب کارآمدی حمل‌ونقل چند وجهی می‌تواند تولیدناخالص‌داخلی‌سرانه را برای آینده بر طبق توازن‌های اقتصادی افزایش‌ دهد.