تحلیل اقتصادی-زیست محیطی اصلاح سیاست پرداخت یارانه نهاده‌های کشاورزی در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.

2 نویسنده مسئول و دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.

3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.

doi
10.30490/aead.2021.351337.1252
چکیده

در مطالعه حاضر، اثرات کاهش یارانه اختصاص‏ یافته به بخش کشاورزی در قالب الگوی تعادل عمومی بر متغیرهای اقتصادی و زیست ‏محیطی ارزیابی شد. در این راستا، کاهش یارانه بخش کشاورزی در پنج سطح در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که اصلاح و کاهش یارانه ‏های بخش کشاورزی به کاهش تولیدات داخلی، رشد قیمت‌ها و کاهش تقاضای نهایی محصولات کشاورزی به‏ ویژه محصولات اساسی برای خانوارها می‏ انجامد و از این‏رو، امنیت غذایی را به مخاطره می‏اندازد؛ همچنین، با حرکت به سمت سناریوی کاهش هشتاد درصدی این یارانه ‏ها، کاهش در مخارج واقعی دولت معادل 87/5- درصد می ‏شود. نتایج برآوردها حاکی از آن بود که در پی کاهش یارانه‏ های بخش کشاورزی، محصولات گندم بیشترین و جو کمترین کاهش تولید را خواهند داشت؛ همچنین، با اعمال سناریوهای مورد نظر، زیربخش‌ شیلات بیش از زیربخش‌­های دام و جنگل‏ومرتع کاهش تولید را تجربه می­کند، به ‏گونه‏ای که با کاهش ده درصدی یارانه بخش کشاورزی، میزان کاهش در تولید محصولات دام، شیلات و جنگل‏ومرتع، به ‏‎ترتیب، 4/2- ، 4/10- و 8- درصد ارزیابی شد. افزون بر این، کاهش یارانه ‏های بخش کشاورزی، در آینده، منجر به کاهش آلودگی‏ های زیست‏محیطی خواهد شد، به ‏گونه ‏ای که میزان کاهش در تولید گاز دی‏اکسید کربن (CO2) در سناریو اول، 92/0- درصد و در سناریو پنجم، 90/22- درصد محاسبه شد. با توجه به ضرورت بازنگری در نظام پرداخت یارانه‌ها، شایسته است که اجرای سیاست کاهش یارانه نهاده ‏های کشاورزی به‏ صورت تدریجی و با ترکیب بهینه و اجرای هم‏زمان چند ابزار سیاستی متناسب با ساختار تولید و ساختار بازار هر محصول انجام شود.