تمایل جوانان شهر شیراز به مهاجرت: رویکردی نو به یک موضوع قدیمی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی فارس، شیراز، ایران (نویسنده مسئول).

2 دانشجوی دوره دکتری جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران؛ و کارشناس اداره ارزیابی عملکرد سازمانی شهرداری شیراز، شیراز، ایران.

3 استادیار جامعه‌شناسی، گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی فارس، شیراز، ایران.

doi
10.22034/jips.2026.528158.1284
چکیده

هدف این پژوهش بررسی عوامل موثر بر تمایل به مهاجرت جوانان براساس نظریه تمایل-توانمندی دوهاس بود. عوامل کلیدی نظریه، توانمندی اقتصادی (هزینه مهاجرت)، اجتماعی (سرمایه اجتماعی) و فرهنگی (مهارت‌های لازم) و همچنین موانع مهاجرت (آزادی‌های منفی) بررسی شدند. متغیرهای دیگری نیز مانند امید به آینده، تصور از زندگی مطلوب، ارزیابی پس از مهاجرت، دینداری و رضایت از وضعیت موجود تحلیل شدند. داده‌های 415 جوان 18 تا 35 ساله شیرازی با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسش‌نامه جمع‌‌آوری شدند. یافته‌‌ها نشان داد، میانگین تمایل به مهاجرت بسیار بالا است. نتایج استنباطی حاکی از رابطه منفی میان امید به آینده و دینداری با تمایل به مهاجرت بود و با افزایش آنها تمایل به مهاجرت کاهش یافت. برعکس پیش‌بینی تاریک از آینده، توانمندی مهاجرتی و نارضایتی از وضع موجود با تمایل بیشتر به مهاجرت، مرتبط بودند. تحلیل رگرسیون چندک، نشان داد در تمام چارک‌ها امید به آینده (رابطه منفی) و دینداری (رابطه مثبت در برخی گروه‌ها) تاثیرگذار بودند. دینداری در دو گروه واگرا عمل می‌کند. گروهی با دینداری کم، تمایل بالا به مهاجرت داشتند (رابطه معکوس) و برخی با دینداری بالا، تمایل به مهاجرت نشان دادند (رابطه مثبت). مهاجرت، دارای پیچیدگی‌های فراوان است و نگاه عمیق به این موضوع در جهت سیاست‌گذاری اثربخش، بسیار ضروری به نظر می‌رسد.