عوامل مؤثر بر کار شایسته در میان شاغلین در شهر اصفهان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، و موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.
3 دانشآموخته دوره دکتری علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
4 استاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jips.2026.541176.1300چکیده
کار بهعنوان یکی از ارکان اصلی زندگی بشر، نقش محوری در تأمین نیازهای مادی، تحقق هویت فردی و اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی ایفا میکند. این مطالعه با هدف سنجش درک افراد شاغل نسبت به کار شایسته و تأثیر عوامل جمعیتی و اقتصادی-شغلی بر آن در شهر اصفهان در سال ۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه با روش پیمایش مقطعی و با استفاده از پرسشنامه معتبر کار شایسته (شامل؛ ۳۰ گویه در هفت بُعد شامل؛ اصول و ارزشهای کار، زمان و حجم کار کافی، انجام کار مفید و مولد، تعادل بین کار و زندگی، حفاظت اجتماعی، فرصتهای اشتغال، بهداشت و کار امن) انجام گرفت و دادهها از ۵۳۷ نفر (72 درصد مرد و 28 درصد زن) از شاغلین شهر اصفهان، گردآوری و با استفاده از آزمونهای دومتغیره و چندمتغیره تحلیل شدند. میانگین شاخص کار شایسته اندکی بالاتر از سطح متوسط (89 از ۱۵۰) بهدست آمد. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد متغیرهای مستقل درمجموع 36 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کردند. در این میان، عوامل شغلی-اقتصادی (با ضریب تعیین 29 درصد) تأثیر بسیار تعیینکنندهتری نسبت به عوامل جمعیتی (14درصد) داشتند. رضایت شغلی، کفایت و طبقه درآمدی مهمترین پیشبینیکنندههای کار شایسته بودند. این مطالعه با برجسته کردن این نکته که در بافتار جامعه ایرانی، ویژگیهای ساختاری شغلی نسبت به عوامل فردی-جمعیتشناختی تأثیر قابل توجهی بر شکلدهی برداشتها از کار شایسته دارند، به ادبیات موضوع کمک میکند.