یک مدل مدت زمان پیاده روی، موردپژوهی سفرهای غیرکاری بانوان شیراز

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکدة مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی برنامه‌ریزی حمل‌ونقل، دانشکدة مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران و استاد وابسته دانشکدة مهندسی عمران، زمین شناسی و معدن دانشگاه فنی مونترال کانادا

doi
10.22034/tri.2025.508231.3323
چکیده

شیوه‌های حمل‌ونقل غیرموتوری و به‌طور خاص پیاده‌روی، همواره پاک‌ترین و سالم‌ترین روش‌ جابجایی بشر بوده است. با وجودی‌که شرایط پیاده‌روی برای بانوان متفاوت از آقایان است، تنها در سال‌های اخیر، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران شهری کشورهای در حال توسعه به بررسی این تفاوت‌های جنسیتی پرداخته‌اند. با توجه به محدودیت مطالعات رفتارسفر پیاده بانوان در ایران، این پژوهش به بررسی عوامل موثر و میزان تاثیر آن‌ها بر مدت زمان پیاده‌روی برای مورد پژوهی سفرهای غیرکاری بانوان شهر شیراز می‌پردازد. پرسشنامه طراحی شده برای این پژوهش (شامل ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی و سفر افراد) در دوران همه‌گیری کرونا (سال 1400)، از طریق پرسشگری اینترنتی جمع‌آوری شده است. متغیر وابسته (مدت زمان پیاده‌روی)، در مقیاس پیوسته پرسش شده است که براساس نتایج تحلیل‌های آماری توصیفی، برای مدل‌سازی انتخاب گسسته آن، به‌صورت چهار گزینه‌ای با آستانه‌های 10، 20 و 40 دقیقه برای 308 مشاهده دسته‌بندی شده است. دلیل این دسته‌بندی، (بر اساس ادبیات و عقل سلیم) حساس بودن افراد به بازه‌های زمانی مشخص در برابر زمان به صورت پیوسته (در مقیاس دقیقه) است. نتایج پرداخت مدل لوجیت چندجمله‌ای نشان‌دهنده آن است که مدت زمان مطلوب پیاده‌روی با توجه به اهداف سفر متفاوت بوده که (براساس ضریب مثبت متغیر مجازی هدف سفر خرید و باشگاه در گزینه کمتر از 10 دقیقه)، مطلوبیت پیاده‌روی در این بازه زمانی بیشترین است. یعنی، کوتاه بودن فاصله‌ی مراکز خرید و باشگاه عاملی برای تشویق بانوان به پیاده‌روی برای این اهداف سفر است. نتایج همچنین نشان می‌دهد که برای بازه زمانی بیشتر از 40 دقیقه، داشتن تحصیلات دانشگاهی باعث افزایش مطلوبیت پیاده‌روی و مالکیت وسیله نقلیه شخصی خانوار باعث کاهش آن می‌شود. نتایج این پژوهش می‌تواند برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران شهری را در اتخاذ سیاست‌های مناسب جهت تشویق و افزایش پیاده‌روی بانوان یاری کند.