همتغییری چرخههای اقتصاد کلان و سالهای عمر توأم با ناتوانی سالمندان در ایران (دوره 1370 تا 1398)
نویسندگان
1 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، مؤسسه آموزش عالی الکترونیکی ایرانیان، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
5 استادیار اقتصاد سلامت، گروه اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jips.2025.500838.1255چکیده
تأمین نیازهای سالمندان در دو حوزه مراقبت اقتصادی و سلامت، در جوامع امروزی به بخشی از وظایف دولتها تبدیل شده است. تأمین مالی این نیازها که با افزایش جمعیت سالمندان بهسرعت افزایش مییابد، دراصل، متکی به رشد اقتصادی است؛ درحالی که در طرف تقاضا، افزایش شمار و نرخ رشد جمعیت سالمندان، آرام و بهطور معمول مستمر است. بهندرت میتوان اقتصادهایی را یافت که رشد اقتصادی مستمر دارند و بنابراین، چرخه تغییرات جمعیت بر چرخه منابع عمومی برای تأمین نیازها منطبق نیست. درنتیجه، نظام انتقالات عمومی، منابع ناپایداری برای تأمین نیازهای اقتصادی سالمندان تلقی میشود. در این نیازها، «مصرف سلامت» سالمندان اهمیت خاصی دارد. هدف از این مطالعه، بررسی همتغییری چرخههای اقتصاد کلان و سالهای عمر تعدیلشده با ناتوانی سالمندان است که شاخص وضعیت سلامت میباشد. دادههای استفادهشده سری زمانی سالانه طی سه دهه (1398-1370) تغییرات شاخصهای کلان اقتصادی و شاخص سالهای زندگی تعدیلشده با ناتوانی (DALY) است. نتایج نشان میدهد که رابطه متغیرهای نرخ بیکاری و ضریب جینی با متغیر دالی، مثبت است. همچنین اشتغال در بخش صنعت بر دالی ناشی از کل بیماریهای سالمندان اثر منفی دارد. اگرچه یافتهها بهوضوح رابطه چرخهای را نشان ندادند، چند مسئله و موضوع مهم را در بر دارند؛ برای نمونه، بیکاری و نابرابری درون جامعه دو تعیینکننده مهم سلامت سالمندان هستند که احتمالاً اثر چرخه عمر دارند و ملاحظه آنها در تحلیل چرخه عمر اقتصادی کلان میتواند قوت تبیین دالی را افزایش دهد.