برآورد جداول عمر چند‌کاهشی ایران در سال‌های 1390 تا 1400 و پیش‌بینی برای سال 1405

نویسندگان

1 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت و سلامت، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

2 دانش‌آموخته دوره دکتری جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 استادیار آمار، گروه بیمه اشخاص، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران.

4 دانش‌آموخته دوره دکتری جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/jips.2025.529592.1287
چکیده

این مطالعه با هدف سنجش تأثیر حذف علل اصلی مرگ‌ومیر بر شاخص امید زندگی در بدو تولد در ایران طی سال‌های 1390 تا 1405 انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از مطالعه بار جهانی بیماری‌ها (2021) گرفته شده است. این داده‌ها شامل تعداد مرگ براساس سن، جنس و علت مرگ در سال‌های 1400-1390 است. پس از ساخت جداول عمر پایه برای زنان و مردان ایرانی برای هر سال، تأثیر علل اصلی مرگ بر امید زندگی، از طریق تکنیک جدول عمر چندکاهشی، محاسبه شد. همچنین با استفاده از روش لی - کارتر، میزان مرگ براساس سن برای سال 1405 پیش‌بینی و جداول عمر چندکاهشی برای علل اصلی مرگ‌ومیر محاسبه شد. یافته‌ها نشان می‌دهد بیشترین افزایش امید زندگی در بدو تولد مردان و زنان ایرانی با حذف بیماری‌های قلبی ـ عروقی صورت گرفته است. ظرفیت افزایش امید زندگی در بدو تولد مردان و زنان طی دوره مورد مطالعه با حذف بیماری‌های قلبی - عروقی و حوادث ترافیکی، کاهش و با حذف سرطان‌ها و دیابت افزایش یافته است. نتایج این پژوهش، کاربردهای مهمی در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری جمعیتی و اقتصادی دارد و می‌تواند مبنایی برای بهبود محاسبات و ساختار پرداخت‌های بیمه در کشور باشد.