ارزیابی کیفیت دادههای ثبت مرگومیر در ایران (1385تا 1403) بر اساس راهنمای استاندارد سازمان جهانی بهداشت
نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری جمعیت شناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوماجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22034/jips.2025.535401.1294چکیده
مرگومیریکی از مهمترین وقایع حیاتی است که بررسی آن در سیاستگذاریهای جمعیتی اهمیت بسزایی دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کیفیت دادههای مرگومیر در ایران طی سالهای ۱۳۸۵ تا ۱403، با استفاده از روش ده مرحلهای سازمان جهانی بهداشت انجام شد. در این مطالعه از دادههای سرشماری۱۳۸۵،۱۳۹۰، ۱۳۹۵ و دادههای پیشبینی جمعیت مرکز آمار برای سالهای1400 تا1403 استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد که نرخ مرگومیر در ایران پایینتر از استانداردهای جهانی است؛ بهگونهای که نرخ مرگومیر مردان شهری حدود پنج در هزار و برای زنان و مردان روستایی کمتر از پنج در هزار گزارش شده است. براساس معیارهای جهانی، نرخ مرگومیر کمتر از پنج در هزار بیانگر وجود کمثبتی در دادهها است. نتایج، کاهشغیرمعمول نرخ مرگومیر کودکان زیر پنج سال و زیر یک سال را در مناطق شهری و روستایی در طی سالهای مدنظر نشان میدهد. همچنین نوسانهایی در دادهها مشاهده میشود که نشاندهنده خطا و کمثبتی در دادههای مرگومیر، بهویژه بین کودکان زیر یک سال در مناطق روستایی است. علاوه براین، میزان کمثبتی در دادههای مرگومیر زنان بیشتر از مردان است. بهطورکلی، زنان و کودکان بیشترین میزان کمثبتی دردادههای ثبت مرگومیر کشور را دارند که نشاندهنده نیاز به بهبود نظام ثبت وقایع حیاتی در ایران است.