کاربرد مدل SWAT در شبیه سازی تولید گیاه درمنه در مراتع استپی و نیمه استپی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز حبله رود)

نویسندگان

1 استادیار، گروه مرتع‌داری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 استاد، گروه مرتع‌داری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 دانشیار، بخش مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران، ایران

4 استادیار، گروه آبخیزداری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2014.11381
چکیده

درمنه‌زارهای ایران با وسعت 71/39 میلیون هکتار، 75/46 درصد از پوشش مراتع را به خود اختصاص می‌دهند و بزرگترین عنصر منطقه ایران و تورانی محسوب می‌شوند که علاوه بر چرای دام‌های محلی و عشایری در طول سال مورد استفاده حیات وحش نیز قرار می‌گیرند. به‌منظور تعیین چگونگی مدیریت بهینه و پایدار این مراتع در این تحقیق مدل پیش‌بینی تولید مرتع با استفاده از مدل SWAT در حوزه آبخیز حبله‌رود واقع در استان‌های تهران و سمنان تعریف و مورد ارزیابی قرار گرفت. این حوزه با توجه به شرایط آب‌ و هوایی نیمه‌خشک تا خشک شامل سه ناحیه اکولوژیکی (نیمه‌استپی، استپی و بیابانی) می‌باشد. واسنجی و اعتبارسنجی مدل توسط برنامه آنالیز عدم قطعیت (SUFI2) موجود در مدل SWAT انجام شد. با توجه به داده‌های مشاهداتی تولید و نتایج شبیه‌سازی شده، مشخص گردید که مدل فوق دارای نتایج قابل قبولی در خصوص شبیه‌سازی این پارامتر می‌باشد. مدل SWAT تغییرات تولید شبیه‌سازی شده در منطقه نیمه استپی را بین 35/0 تا 5/0، در منطقه استپی بین 26/0 تا 15/0 و در منطقه بیابانی بین 033/0 تا 1/0 تن در هکتار نشان داد. همچنین آزمون آنالیز حساسیت نشان داد که هر چه از سمت منطقه نیمه‌استپی به سمت منطقه استپی و بیابانی حرکت کنیم پارامترهای آب و خاک از حساسیت بیشتری در تولید علوفه گیاهی برخوردار هستند.