فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از نظریه‌های بنیادی در جمعیت‌شناسی، نظریه‌ گذار جمعیتی است که تغییرات جمعیتی را توصیف و تبیین می‌کند. در این مقاله با بهره‌‌‌گیری از روش طیف‌سنجی سال انتشار مآخذ (RPYS)، سیر تکاملی و تاریخی پژوهش‌های حوزه نظریه گذار جمعیتی بررسی شده است و همچنین آثار و چهره‌های تأثیرگذار در روند تکامل این نظریه مطالعه شده‌اند. داده‌های اولیه پژوهش، به روش علم‌سنجی از پایگاه استنادی وب آو ساینس(Web Of Science) استخراج شده است که 3359 مقاله را دربردارد. پس از استخراج کلیه‌ منابع به ‌کاررفته در این مقالات، داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مختص RPYS با عنوان  CRExplorer تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که پر ارجاع‌ترین آثار در بازه زمانی 1750 تا 2000، به‌ترتیب، کتاب «رساله جمعیت» مالتوس (1798)، مقاله «جمعیت» نوتشتاین (1945) و مقاله «گذار جمعیتی دوم اروپا» ون دکا (1987) بوده است؛ اما در مجموع، حوزه‌ نظریه گذار جمعیتی، چهارده جهش تاریخی در سال‌های مختلف دارد. سال‌های 1986، 1987 و 2000 اوج جهش نظریه گذار جمعیتی بوده است؛ ازاین‌رو، داده‌های استنادی اطلاعات شایان ‌توجهی درباره بافت تاریخی علم و اهمیت پژوهش‌های پیشین و تأثیر آن‌ها بر پژوهش‌های بعدی ارائه می‌دهند.