آسیبشناسی نظام سیاستگذاری و تقیینی مرتبط با مقوله جمعیت در جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران، گروه جامعهشناسی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، سمنان، ایران.
2 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، سمنان، ایران. (نویسنده مسئول)
3 استادیار جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکده علومانسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، سمنان، ایران.
doi
10.22034/jips.2025.396267.1198چکیده
کشور ایران در دهههای اخیر تحولات عمدهای را در زمینه اقتصادی و اجتماعی تجربه کرده است. این تحولات موجب تغییر در تعداد، ساختار و پویایی جمعیت ایران شده است. هدف این مطالعه بررسی آسیبهای نظام سیاستگذاری و تقیینی جمعیتی ایران ازطریق روش کیفی و مصاحبه با 20 نفر از متخصصین حوزه جمعیت و مرتبط با آن است. ازآنجا که موضوع پژوهش، تخصصی است. براین اساس روش نمونهگیری هدفمند با لحاظ کردن اشباع نظری، مدنظر قرار گرفت. پساز جمعآوری دادهها و استخراج مقولهها در چهارچوب هدف پژوهش با تکیه بر نظرکارشناسان و نخبگان، 24 مفهوم و مقوله جزئی و هفت مقوله اصلی شناسایی شدند. این مقولات عبارتند از: نبود سیاستگذاری درست و منطقی برای همه اقشار جامعه، عدم توجه به شاخصهای امیدبخش جمعیتی، تأکید بیشتر بر سیاستهای مستقیم تا سیاستهای غیرمستقیم، توجه به واقعیتهای جامعه از طریق پژوهش، تأکید بر سیاستهای جمعیتی به صورت مستقیم و ایجاد کنش منفی در مردم، توجه به توانمندسازی جوانان و نقص در اجرای سیاستهای جمعیتی. براساس نتایج تحقیق در امر قانونگذاری جمعیتی توجه به سیاستهای غیرمستقیم بیشتر از سیاستهای مستقیم در تحقق اهداف جمعیتی کشور تأثیرگذار است.