نظام سازهای گنبدخانه مسجد جامع ارومیه
نویسندگان
1 استادیار دانشکدة معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه
2 کارشناس معماری، دانشگده معماری و شهرسازی، دانشگاه ارومیه
3 کارشناس معماری، دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه ارومیه
doi
چکیده
مسجد جامع ارومیه از جمله آثار ارزشمند معماری است که بسیاری از خصوصیات معماری ایرانی از صدر اسلام تا قاجار در آن ذخیره شده است؛ اما از این مجموعه غفلت شده و در مورد آن مطالعات دقیق و دامنهداری صورت نگرفته است. بررسیهای اولیه، بر مبنای مطالعات، مستندات، و شواهد موجود، نشان میدهد که گنبدخانة مسجد از آثار دوره سلجوقی است و شباهتهای شکلی و فرمی بسیاری با نمونههای همعصر خود دارد. در همین خصوص تفاوتهای ساختاری قابل ملاحظهای نیز وجود دارد که هدف اصلی این پژوهش پرداختن به این مهم و شناخت جزئیات آن است و سعی شده است که، با یافتن پاسخهای مناسب به پرسشهای این پژوهش، رسیدن به هدف ممکن شود. در این نوشتار ابتدا از روش توصیفیـ تحلیلی و در مرحلة مطالعة تطبیقی از روش بررسی قیاسی بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که این گنبدخانه از بسیاری جهات مانند سایر گنبدخانههای دورة سلجوقی است، اما در بخش چپیرهسازی شاهد سازماندهی جدیدی از پتکانه ایم که در معماری ایرانی کمتر دیده شده است و نمونههای موجود در برخی کشورهای اسلامی دیگر هم شباهت کاملی به این گنبدخانه ندارند.