فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ایران طی دو دهه اخیر، نرخ باروری کاهش یافته است؛ بنابراین، بررسی ابعاد ذهنی و اجتماعی فرزندآوری، به‌طور جدی ضرورت دارد. این پژوهش که در سال ۱۴۰۴ انجام شد، با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی و تحلیل مضمون براون و کلارک (2006)، تجربه زیسته زنان تهرانی را بررسی کرده است. مشارکت‌کنندگان، ۳۵ زن با پیشینه‌های آموزشی و اقتصادی متنوع بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از راه مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند. یافته‌ها نشان داد که مقوله «نوگرایی» نقش محوری در شکل‌دهی نگرش زنان به باروری دارد. فرزندآوری، دیگر فقط یک وظیفه بیولوژیک یا دینی تلقی نمی‌شود، بلکه به تصمیمی آگاهانه در بستر تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بدل شده است. مفاهیمی مانند عقلانیت ابزاری، فشارهای اقتصادی، تحول نقش‌های جنسیتی، کاهش حمایت‌های اجتماعی، تغییر سبک زندگی و ارزش‌های نوین، همراه با تجربه‌های فردی، بر فرایند تصمیم‌گیری زنان اثرگذار بودند. نتایج بیانگر آن است که رفتار باروری، ترکیبی از فشارهای ساختاری و عاملیت فردی است. این مطالعه تأکید می‌کند که سیاست‌گذاری جمعیتی بدون درک عمیق از تجربه ذهنی و اجتماعی زنان، کارآمد نخواهد بود. «فرزندآوری در ایران معاصر پدیده‌ای چندلایه و برساخته از سنت، ارزش‌های مدرن، فشار اجتماعی و انتخاب فردی است»، پیام محوری پژوهش این است.