تحلیل جمعیتی تغییرات سن- زمان در سرمایهگذاری انسانی در ایران پساانقلاب (دوره 1397-1365)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
doi
10.22034/jips.2025.501097.1257چکیده
یک وجه مهم از رشد اقتصادی که بهطور غیرمستقیم و مستقیم با دگرگونیهای جمعیتی به خصوص ساختار سنی مرتبط است بهرهوری نیروی کار است که با سطح سرمایهگذاری در آموزش و سلامت رابطه مستقیمی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی سطح و روند سرمایهگذاری سرمایه انسانی در نقاط شهری ایران و رابطه آن با تغییرات جمعیتی انجام شده است. پس از ساختن نمایههای سنی مصرف آموزش و سلامت از منابع بخش خصوصی و عمومی، تغییرات سن- زمان با استفاده از روش لی-کارتر مدلسازی و تحلیل شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که سهم بخش عمومی (دولت) در آموزش در مقاطع ابتدایی در دهه 1390 افزایش یافته، اما هزینههای دانشگاهی عمدتاً بر دوش خانوار بوده تا دولت. مقایسه بخش سلامت و آموزش بین دولت و خانوار حاکی از آن است که در حالی که دولت به خصوص در سالهای اخیر عمدتاً بر هزینههای آموزش تکیه کرده، عمده هزینههای سلامت کودکان بر دوش خانوار است. مقایسه کوهورتهای متولدین مختلف نیز نشان میدهد که بر خلاف کوهورتهای قدیمیتر که هزینه آموزش آنها بر دوش خانوار بوده در کوهورتهای جدید این هزینه بیشتر از سوی دولت پرداخت میشود. در نتیجه، یافتههای بخش نسلی تا حد زیادی یافتههای بخش مقطعی را تأیید میکند.