فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شواهد آماری بیانگر بالا بودن میزان مهاجرت‌های داخلی ایران و تغییر الگوی جریان این مهاجرت‌ها به‌سمت افزایش مهاجرت‌های بین‌‌استانی طی سال‌های اخیر است. هدف این مطالعه، واکاوی تحولات، الگوها، اثربخشی و مسیرهای مهاجرت بین‌استانی کشور طی دوره 1385-1395 بود.  بدین منظور از روش تحلیل ثانویه داده‌های مهاجرت 31 استان‌ کشور بهره گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند، طی دوره‌های مذکور همواره برخی استان‌ها مهاجرفرست درحالیکه بعضی مهاجرپذیر بوده‌اند. استان‌های یزد، البرز و سمنان، بالاترین نسبت مهاجرپذیری به مهاجرفرستی را داشته‌اند. مهاجرپذیری و مهاجرفرستی استان‌ها از سطح توسعه‌یافتگی آنها تأثیر پذیرفته است. طی دوره‌های مورد مطالعه، میزان اثربخشی مهاجرت در بازتوزیع فضایی جمعیت در استان‌های ‌غربی، مرکزی و جنوب‌شرقی بیشتر و در استان‌های شرقی کشور کمتر بوده است.اثر مهاجرت‌های بین‌استانی در بازتوزیع جمعیت نیز تاحدودی افزایش یافته است. طی دوره 1385-1390، از حجم مهاجرت‌ها به پایتخت کاسته شده و بر حجم مهاجرت‌ها به فواصل کوتاه و به کلان‌شهرهای منطقه‌ای افزوده شده است، درحالیکه طی دوره 1390-1395، عکس آن اتفاق افتاده است. در هر دو دوره، نقش استان‌های کلان‌شهری منطقه‌ای در جذب مهاجران استان‌های همسایه (همانند استان خراسان‌‌ رضوی در جذب مهاجران خراسان‌‌شمالی، جنوبی و سیستان‌‌وبلوچستان و...) قابل مشاهده است. استان تهران و استان‌های همجوار با بُعد مسافت کمتر، مقصد اکثر مهاجرت‌های بین ‌استانی بوده‌اند. نتایج نشان می‌دهند جریان مهاجرت بین‌استانی کشور به‌شدت متأثر از راهبردها و سیاست‌گذاری‌های دولت در استان‌ها بوده و این موضوع نقش زیادی در شکل‌گیری بازتوزیع فضایی جمعیت در کشور دارد.